İşte, 1965’in Mağusalı esnafı

banner37

Kıbrıs Cumhuriyeti’nden kopuşun ardından kendi kendini yönetmek için kurumlaşma sürecine giren Kıbrıs Türk toplu Maliye Dairesi listelerinde vergi mükellefi Mağusalı esnafın listesi yayınlanmıştı

İşte, 1965’in Mağusalı esnafı
banner90

MAĞUSA’DA 97 İŞYERİ VARDI… Mağusa Türk Cemaat Daireleri Maliye Müdürü M. A. Nevzat’ın, Ahmet Sami Topcan’a hitaben yazdığı bilgilendirme yazısı ve o dönemdeki Mağusalı esnaf listelenirken, ekte sunulan yazıda da gümrük çalışanları, liman işçileri, banka çalışanları da dahil herkes için vergilendirme programı yapılmıştı. Listeye bakıldığında o dönemde Mağusa’da kayıtlı işyeri sayısı 97 idi.

Emin AKKOR


Kıbrıs Cumhuriyeti yönetiminin 21 Aralık 1963 çatışmalarından sonra Kıbrıslı Rumların yönetimine geçmesiyle birlikte adada kurumsallaşma çalışmasında adım atan Kıbrıslı Türkler gecikmeli de olsa vergi konusuna da el attılar.


Çatışmaların yoğunluğu ve halkın daha da fakirleşmesiyle ancak Mayıs 1965’te Kıbrıslı Türk iş insanı, esnaf ve çalışandan vergi toplamak gündeme gelmişti.


1963 olayları sonrası Mağusa’daki Kıbrıslı Türklerin idari amiri olan Ahmet Sami Topcan’ın arşivlerinden günümüze gelen belgeleri ışığında o dönemde vergi talebinde dile getirilen hassasiyetler ve Mağusa’daki esnaf profilini net olarak okuyabiliriz.


Mağusa Türk Cemaat Daireleri Maliye Müdürü M. A. Nevzat’ın, Ahmet Sami Topcan’a hitaben yazdığı bilgilendirme yazısı ve o dönemdeki Mağusalı esnaf ve onlara biçilen vergi değerleri de tablolarda görülmektedir.


İlişikteki Türk Cemaat Meclisi İcra Heyeti Başkanlığının bildirisine atfen vermiş olduğunuz şifahi direktifinize uygun olarak Gelir Vergisi (Şahsi Vergiler) hakkındaki görüşlerim şöyledir:


1. Malum olduğu üzere Mağusa ve kazasında fevkalade ahval dolayısı ile memur, polis, öğretmenler ve yapı işleri ile ilgili bazı esnaf hariç pek az kişi mutazarrır olmuştur. Bilhassa esnaf, tüccar, ithalatçılar ve gümrükte pay veya gündelikle çalışanlar her senekine nispeten daha da iyi para kazandıkları bir gerçektir. Binaenaleyh aşağıda yazılı tavsiyelerimi inceleyerek karar vermenizi rica ederim.


banner9
a) Gümrükte devamlı olarak çalışan gümrük hamallarından her ay muntazaman (P.A.Y.E.) kazandıkça öde namı altında olan Gelir Vergisi miktarının Form I.R. 65A gereğince yine Hamallar Birliğinin Türk olan muvazzaf Müdürü tarafından tarh edilerek Mağusa Kazası Müsteşarlığı Maliye Dairesine yatırılması;


b) 31.12.1964 tarihine kadar Gümrük Hamalları Birliğinin Müdür ve Kâtiplerinin Mağusa Türk Cemaat Daireleri Maliye Müdürlüğüne ödenen P.A.Y.E.’nin 1965 yılı için dahi ödenmeğe başlanması için gereken direktifin verilmesi.


c) Üs bölgelerde (Base Areas) çalışan Türk işçi, Polis ve sivil memurlardan tarh edilen P.A.Y.E.’nin Makarios Hükümeti yerine Türk Cemaat Dairelerine yatırılmasını sağlamak;


d) Mağusa’da Kooperatif Bankası veya levazım Şubesinde çalışan memur ve işçilerden P.A.Y.E. tarh edilerek bize ödenmesi.


NOT: İş Bankası ile Lefkoşa Türk Bankası memurlarından P.A.Y.E. tarh edilmekte ve merkeze3 gönderilmektedir.


2. Mağusa ve kazasındaki esnaf, tüccar, gümrük hamalları, liman ve kordon amelesi v.s. 1963 yılı dahil gelir Vergisi ödememiş ve (iyi bildiğime göre) daha eski senelerden borcu olanlar dahi mevcuttur. Binaenaleyh ilişik listede görüleceği gibi bu şahısların hepsi vergi vermekle mükellef ve durumda olduklarından 1963 ve 1964 seneleri için kanun gereğince vergi tarh edilmesi elzemdir.


3. Gelir Vergisi tahakkuk ettirmek hususunda eksper olduğumu iddia edecek değilim. Fakat gerekli formalar ve vergi cetvelleri hazırlandığı zaman elimizdeki kanuna göre vergi tarh etmek zor bir iş değildir kanaatindeyim ve usul’unu biliyorum. Şayet arzu edilirse Gelir Vergisi elemanlarından birisi bu işi burada veya benim ve maiyetimin vereceği kat’i bilgiye göre Lefkoşa’da tahakkuk ettirilebilir. Birinci şık kabul edildiği taktirde işler daha çabuk ve daha kolay olur. Mağusa Gelir Vergisi Dairesi Memuru olan ve şimdi Larnaka’da ikâmet etmekte olan Saydam ismindeki gençten veya kıdemli Gelir Muhammini Yusuf Ziya Betin münasip göreceği birisinden faydalanabiliriz. Mühim meseleleri, zaten daima değiştirilebilen ve ek vergi konulabildiğine göre, Lefkoşa’ya havale eder ve itirazları Ziya beyin delâleti ile halledebiliriz.


 

YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner107

banner96

banner108