Kayıt dışı ekonomi büyüyor!

banner37

Pandemiyle birlikte daha da kötüye giden ülke ekonomisi için kayıtdışılık çok ciddi bir tehlike olarak ortaya çıktı. Ekonomik örgüt temsilcilerine göre, pandemide kötü giden ekonomi, borçların ödenememesi ve yanlış yönetim nedeniyle ülkede kayıtdışılık daha da arttı. Kayıt dışı işçi çalıştıran ve kayıt dışı çalışan sayısının arttığına dikkat çeken örgüt temsilcileri, “Önce tedbir, sonra denetim şart” dedi

Kayıt dışı ekonomi büyüyor!
banner99

Eniz ORAKCIOĞLU

“KAYIT DIŞI ÇALIŞTIRANIN DA ÇALIŞANIN DA SAYISI ARTTI”… Sektör temsilciler, pandemi sürecinde kötüye giden ekonomi ile birlikte ülkede kayıt dışı işçi çalıştıranların ve kayıt dışı çalışanların sayısının arttığına dikkat çekti ve bu sorunun önüne geçmek için ekonomiyi güçlendirecek tedbirlerin alınması ve denetim yapılması gerektiğini belirtti. Sektör temsilcileri, yanlış yönetimin ülkeyi bu hale getirdiğini, borçlarını ödeyemeyen ve zor günler geçiren işletmelerin de kayıt dışılığa yönlendirildiğini savundu

“EN SAĞLAM ŞİRKETLER BİLE ZORLANIYOR”… Vergi uzmanı, ekonomist Göksel Saydam, pandeminin etkisiyle yaşanan ekonomik krizde, işverenin, ya personelini işten durdurmak, ya da yatırımlardan işçilik maliyetini düşürme yolunu seçeceğini belirterek, işçi maliyetlerini düşürmek isteyenlerin, çalışanlarını kaydettirmediğini, bazı yerlerin ise gerçek maaşları göstermeyerek çalışan yatırımlarını asgari ücret üzerinden yaptığını vurguladı. Saydam, bu durumda hem devletin, hem de çalışanların kaybettiğine dikkat çekerek, yaşanan ekonomik krizde en sağlam şirketlerin bile vergi ve çalışan yatırımlarını ödemekte zorlandığına dikkat çekti

Ülkemizde pandemiyle birlikte kayıt dışı ekonomi daha da büyüdü. Yaklaşık 1.5 yıllık pandemi sürecinde hem kayıt dışı işçi çalıştıranların, hem de kayıt dışı çalışanların sayısının daha da arttığına dikkat çekiliyor.

Ülkemizde kayıt dışı işçi çalıştırmanın önüne yıllardır geçilemezken ve çalışanların tümü kayıt altına alınamazken, kötü giden ekonomi kayıt dışılığı daha da artırdı.

KIBRIS’a konuşan ekonomik örgüt temsilcilerine göre kayıt dışılığın artma sebebi, pandemide kötü giden ekonomi, borçların ödenememesi ve yanlış yönetim.

Sektör temsilcileri, bu aşamada denetimin önemli olduğunu ama tedbir almadan yapılacak denetimin de bir fayda sağlamayacağı görüşünde.

Kıbrıs Türk Taşeronlar Birliği Başkanı Osman Amca, devletin insanları kayıt dışı işçi çalıştırmaya ittiğini, sektörün şu anda yüzde 25’inin aktif, yüzde 75’inin de kayıt dışı çalıştığına vurgu yaptı.

Amca, devlet denetimlerinin önemli olduğunu fakat denetimden önce tedbirler alınması gerektiğini ifade ederek, “Tedbir alınmadan yapılacak bir denetimde 4 kişiden 3’ünün kayıt dışı olduğu görülecektir” dedi.

Kıbrıs Türk Esnaf ve Zanaatkârlar Odası (KTEZO) Genel Koordinatörü Hürrem Tulga, pandemi nedeniyle oluşan ekonomik krizin kayıt dışılığı artırdığına vurgu yaptı.

Tulga, 17 aydır yaşanan pandemi sürecinde, dünyada olduğu gibi ülkemizde çalışan desteği yapılmadığını, işletmelerin kendilerini korumak ve ayakta kalabilmek için sigorta ve vergi gibi ödemeleri yapmaktan kaçındıklarını kaydetti.

Kıbrıs Türk İnşaat Müteahhitleri Birliği (KTİMB) Başkanı Cafer Gürcafer de ülkede kayıt dışı işçi çalıştırılmasının bu noktaya gelmesindeki sebebinin yanlış yönetim ve yansımaları olduğunu savunarak,  “Kayıt dışı işçi çalıştırmanın önüne geçebilmek adına daha önce hükümete, pandemi döneminde kaçağa düşen kişiler için af getirmesini ve bu insanların kayıt altına alınmasını sağlaması gerektiğini söyledik. Sağda solda birçok kayıt dışı çalışan kişi olduğunu da dile getirdik” dedi.

Açık Pazarcılar Birliği Başkanı Yenal Garabli ise yaptığı yazılı açıklamada, “emeklisi, vergiye tabi olmayanı, öğretmeni, polisi,  kayıtdışı ek iş yapanı pazarda” diyerek tepki gösterdi.
Vergi Uzmanı, Ekonomist Göksel Saydam, bazı işletmelerin personel ve işçilik maliyetlerini düşürmek için çalışanlarını kayıt altına aldırmadığını söyleyerek, bu işletmelerin kaçak işçi çalıştırdıklarını belirtti.

Ayrıca çalışanlarını, asgari ücretten yüksek maaşla çalıştıran bazı yerlerin ise çalışanlarının yatırımını asgari ücret üzerinden yaptığına işaret eden Saydam, bu durumun devletin de bilgisinde olmasına rağmen cezai işlem uygulanmadığını ifade etti.

Amca: Tedbir alınmadan denetimde 4 kişiden 3’ü kayıt dışı çıkar

Kıbrıs Türk İnşaat Taşeronları Birliği Başkanı Osman Amca, ülkede kredi alıp ödeyemeyenlerin yüzde 33’ünün inşaat sektöründe olduğuna dikkat çekerek, eskiden vatandaşların kredi çekerek borç ödediğini ama şimdi kredilerini ödeyemedikleri için krediye de ulaşamadıklarını belirtti.

Devletin, insanları kayıt dışı işçi çalıştırmaya ittiğini savunan Amca, sektörün şu anda yüzde 25’inin aktif, yüzde 75’inin de kayıt dışı çalıştığına vurgu yaptı.

Amca, devlet denetimlerinin önemli olduğunu fakat denetimden önce tedbirler alınması gerektiğini hatırlatarak, “Tedbir alınmadan yapılacak bir denetimde 4 kişiden 3’ünün kayıt dışı olduğu görülecektir” şeklinde konuştu.

Amca, önce devletin sektörleri ayağa kaldırmak için kısa, orta ve uzun vadede plan ve programlar yapması gerektiğine dikkat çekerek, sektörlere faizleri az, bileşik faizi olmayan krediler sağlaması ve borç faizlerini bir noktada durdurması gerektiğini aktardı.

Tulga: Ekonomik kriz kayıt dışılığı artırıyor

Kıbrıs Türk Esnaf ve Zanaatkârlar Odası (KTEZO) Genel Koordinatörü Hürrem Tulga, pandemi nedeniyle oluşan ekonomik krizin kayıt dışılığı artırdığına vurgu yaparak, 17 aydır yaşanan pandemi sürecinde dünyada olduğu gibi ülkemizde çalışan desteği yapılmadığını, işletmelerin kendilerini korumak ve ayakta kalabilmek için sigorta ve vergi gibi ödemeleri yapmaktan kaçındıklarını kaydetti.

Tulga, hal böyle olunca insanların kayıt dışılığa yöneldiğini söyleyerek, “Ekonominin kapasiteyi getirdiği noktayı görmeliydik” dedi.

Gürcafer: Sağda solda birçok kayıt dışı çalışan var

Kıbrıs Türk İnşaat Müteahhitleri Birliği (KTİMB) Başkanı Cafer Gürcafer, ülkede kayıt dışı işçi çalıştırılmasının bu noktaya gelmesindeki sebebinin yanlış yönetim süreci ve yansımaları olduğunu kaydederek, “Bataklık sivrisinek doludur. Sinek sürekli çoğalır ve insanları ısırır. Yapılması gereken bataklığı kurutmaktır” benzetmesini yaptı.

Gürcafer, ülkenin kötü yönetildiğini savunarak, bir an önce seçim yapılması ve ülkeye bir umudun gelmesi gerektiğine dikkat çekti.

İnşaatın, kayıt dışılığın ağırlıkta olduğu bir sektör olmadığını, çünkü denetlenerek, ağır cezaların söz konusu olduğunu belirten Gürcafer, “Kayıt dışı işçi çalıştırmanın önüne geçebilmek adına daha önce hükümete pandemi döneminde kaçağa düşen kişiler için af getirmesini ve bu insanların kayıt altına alınmasını sağlaması gerektiğini söyledik. Sağda solda birçok kayıt dışı çalışan kişi olduğunu da dile getirdik” dedi.

İnşaat sektörünün olabildiğince kayıt altında olduğuna işaret eden Gürcafer, kayıt dışılığın tarım, narenciye, hayvan, restoran ve turizm gibi sektörlerde olduğunu, sebebinin ise denetimsizlik olduğunu belirtti.

banner134

Gürcafer, kayıt dışılığı engellemek için sadece denetimin yetmediğini, tedbirin de şart olduğunu kaydetti.

Garabli: Kayıt dışı ek iş yapan pazarda

Pazarcılar Birliği, pazar esnafı adına haksız rekabetin önüne geçilmesi için çağrıda bulundu.
Birlik Başkanı Yenal Garabli yaptığı yazılı açıklamada, “emeklisi, vergiye tabi olmayanı, öğretmeni, polisi,  kayıt dışı ek iş yapanı, pazarda” diyerek tepki gösterdi.
“Ürünlerin pahalı olması konusunda sen üreticiyi ürettiği ürünü tüccara vermek zorunda bırakıyorsun” diyerek tepkisini dile getiren Garabli, bundan faydalanan tüccarın da istediği gibi fiyatları yükselttiğini savundu.
Devleti ve tüm yetkilileri göreve davet eden Garabli, açıklamasına şöyle devam etti:
“Elini kolunu sallayan herkes bu pazarlara girecekse, neden biz vergiye tabiyiz? Neden vergi ödüyoruz?

Eğer böyle bir zorunluluk yoksa, vergimizi biz de durduralım, eşit olalım, ben, herhangi bir yerde dükkan açacak olsam vergiye tabi olmadan dükkan açamıyorum ama pazarlarda, gidip, çok rahat dükkan da açarım, satış da yaparım.”

“Belediyenin ‘vergi levhası beni ilgilendirmez’” dediğini ileri süren Garabli, “Bizim Pazarcılar Birliğimiz var. Bir defa değil, belki de bin defa, birliğe üye olmayan pazara girmesin diyoruz ama bir türlü başaramıyoruz” ifadelerini kullandı.
Garabli, şöyle devam etti:

“Devlet kurumları ve belediyeler başta olmak üzere Pazarcılar Birliği ailesine siz de destek olmalısınız.

Pazar yerlerini olduğu gibi Pazarcılar Birliği’ne kiralamalısınız.”
Saydam: Maliyetleri düşürmek için kaçak işçi çalıştırıyorlar

Vergi uzmanı, ekonomist Göksel Saydam, kayıt dışılığın gelir fonu ve devletin aldığı vergiler için büyük kayıp olduğuna dikkat çekerek, kayıt dışı istihdamın bütçeye, özellikle de Sosyal Sigorta Fonu’na kayıp demek olduğunu kaydetti.

Saydam, bazı işletmelerin personel ve işçilik maliyetlerini düşürmek için çalışanlarını kayıt altına aldırmadığını söyleyerek, bu işletmelerin kaçak işçi çalıştırdıklarını belirtti.

2’nci bir durumun ise çalışanlarını, asgari ücretten yüksek maaşla çalıştıran bazı yerlerin, yatırımlarını asgari ücret üzerinden yapması olduğunu vurgulayan Saydam, bu durumun devletin de bilgisinde olmasına rağmen, cezai işlem uygulanmadığını ifade etti.

Saydam, Sosyal Sigortalar Yasası’nın işçiye ödeme yaparken maaş pusulası vermenin zorunlu olduğunu söylediği halde yasaya, birçok iş yerinin uymadığının altını çizerek, birçok ülkenin artık bu durumu kontrol altına alabilmek için maaşları bankaya yatırma zorunluluğu getirdiğini kaydetti.

Durumun bu noktaya gelmesinde çalışanların da kusuru olduğunu söyleyen Saydam,  “Gerçi çalışan da sosyal sigortaya yatırımları ile ilgili şikâyetçi olduğu noktada kendini kapının önünde buluyor” dedi.

Saydam, sorunun diğer bir kaynağının ise denetimsizlik olduğunu belirterek, devletin müfettişlerinin iş yerlerinde denetim sağlayarak, bordoları ve imzaları denetlemesi gerektiğini ifade etti.

Kayıt dışı işçi çalıştırma hem devletin, hem çalışanın kaybı olduğunu kaydeden Saydam, pandeminin etkisiyle yaşanan ekonomik krizde işverenin, ya personelini işten durdurmak zorunda kalacağını, ya da yatırımlardan işçilik maliyetini düşürme yolunu seçeceğini belirtti.

Saydam, yaşanan ekonomik krizde en sağlam şirketlerin bile vergi ve çalışan yatırımlarını ödemekte zorlandığına dikkat çekerek, asgari ücretin de artacağını hatırlattı.

Bu noktada devletin yapması gerekenin fiyatları düşürmek olduğunu kaydeden Saydam,  katma değerin düşürülmesinin, yüzde 16 katma değer yerine bir süre yüzde 5 veya 0 katma değer alınması, gümrük vergisini düşürmesi gerektiğini söyledi.

YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner111

banner34

banner75

banner88