banner6

Parlamenter sistem tartışmaya açıldı

banner37

Ülkede son 38 yılda 46 hükümetin değişmesi parlamenter sistemin bir kez daha sorgulanmasına neden oldu.  UBP-DP-YDP Hükümeti’nin istifa etmesi ise başkanlık sistemine geçilmesiyle ilgili tartışmaları alevlendirdi. KIBRIS’a konuşan eski başbakanlar, bu konuda farklı görüşlere sahip…

Parlamenter sistem tartışmaya açıldı
banner99

Eniz ORAKCIOĞLU

Parlamenter sistemle yönetilen ülkemizde yasama, yürütme ve yargının bağımsız bir şekilde hareket ettiği ‘kuvvetler ayrılığı’ uygulanıyor.

Ancak yıllardır yürütme yetkisini elinde tutan hükümetler ile yasama yetkisini üstlenen Meclis’in uyum içinde çalışamaması nedeniyle KKTC’nin ilan edildiği 15 Kasım 1983’ten bu yana geçen 38 yılda 36 hükümet görev aldı.

Ayrıca bu süreçte defalarca kez de erken seçime gidildi. Bu durum ise parlamenter sistemin yeniden sorgulanmasına neden oldu.

UBP-DP-YDP Hükümeti’nin istifa etmesinin ardından ise ülkenin yönetim şeklinin değişmesine yönelik tartışmalar alevlendi.

KIBRIS Gazetesi’ne konuşan eski başbakanlar oldukça farklı düşüncelere sahip… Kimi başbakan “başkanlık sistemine geçilmeli” dedi, kimisi de “güçlendirilmiş parlamenter sistemden” bahsetti.

Eski Başbakan Hakkı Atun, ülkede durmadan başbakanın değiştiğini, sürekli olarak müsteşar ve müşavir yaratıldığını belirterek, “Bu gemi böyle gitmez. Başkanlık sistemine geçilmesi gerekiyor” dedi.

İkinci Cumhurbaşkanı, eski Başbakan Mehmet Ali Talat, KKTC’de hükümet sisteminde değişikliğin şart olduğunu belirterek ya Türkiye’deki sistemden farklı bir başkanlık sistemine geçilmesi, ya da mevcut parlamenter sistemin güçlendirilmesi gerektiğine işaret etti.

Üçüncü Cumhurbaşkanı, eski Başbakan Dr. Derviş Eroğlu, hükümet sisteminde herhangi bir hatanın olmadığını, esas sorunun sistemi uygulayanlardan kaynaklandığını belirterek, “Bugün parlamenter sistemi hazmedemeyenler, yarın başkanlık sistemini de hazmedemeyecekler” dedi.

Eski Başbakan Ferdi Sabit Soyer ise ülkede hükümet ve başbakanın sürekli değişmesinin sağlıklı bir hükümet modelinin olmamasından kaynaklandığını ifade ederek sistem değişikliğinin şart olduğunu, ancak bu değişikliğin toplumun tüm kesimlerinin konsensüs sağlayacağı bir şekilde olması gerektiğini ifade etti.

Atun: Başkanlık sistemine geçilmeli

Eski Başbakan Hakkı Atun, hükümetin ilk günden istifa etmesi gerektiğini, istifa etmekte geç bile kaldığını belirterek, “Tarihte görülmemiş bir siyasi krizden geçiyoruz” dedi.

Atun, UBP-DP-YDP Hükümeti’nin ‘kabul edilemez’ bir yapıda olduğuna işaret ederek sürekli siyasi kaos yaratıldığını dile getirdi.

Hükümetin kurulduğu ilk günlerde çıkan sorunlara dikkat çeken Atun, geçmişte de benzer siyasi sorunların yaşandığını söyledi.

Devleti kuranların devleti yüzlerine gözlerine bulaştırdığını kaydeden Atun, vatandaşların siyasete ve siyasetçiye ne saygısının, ne güveninin kaldığını dile getirdi.

Atun, ülkede durmadan başbakanın değiştiğini, sürekli olarak müsteşar ve müşavir yaratıldığını belirterek, “Bu gemi böyle gitmez. Gemi toptan yeniden yapılmalı” şeklinde konuştu.

Devletin yeniden kurulması, Seçim ve Halkoylaması Yasası’nın değiştirilmesi ve başkanlık sistemine geçilmesi gerektiğini vurgulayan Atun, “Her 8 ayda bir başbakan değiştirerek, müşavir ve müsteşar yaratılarak bu sistem yürüyemez” dedi.

Talat: Hükümet sisteminde değişiklik şart

İkinci Cumhurbaşkanı, eski Başbakan Mehmet Ali Talat, KKTC’de hükümet sisteminde değişikliğin şart olduğunu belirterek, “Bu sistemle hiçbir kalıcı proje yapılamaz” dedi.

Ülkede uzun bir süredir başkanlık sistemi ile parlamenter sistemin güçlendirilmesine yönelik iki yeni sistemin konuşulduğuna işaret eden Talat, bu sistemlerden birinin mutlaka uygulanması gerektiğini vurguladı.

Talat, ülkede başkanlık sistemi uygulanacaksa bu sistemin Türkiye’deki gibi olmaması gerektiğini belirterek kontrol mekanizmaları ile Meclis’in daha etkin olacağı bir modelin sağlanmasının çok önemli olduğunu söyledi.

Bir diğer sistem olan parlamenter sistemle ilgili de konuşan Talat, “Parlamenter sistem güçlendirilerek daha istikrarlı bir hükümet kurulması sağlanabilir” dedi.

Talat, Seçim ve Halkoylaması Yasası’nda düzenleme yapılarak en çok milletvekili çıkaran partinin milletvekili sayısının bir miktar artırılabileceğini, böylece daha rahat ve sağlam bir koalisyon kurulmasının sağlanabileceğini kaydetti.

Eroğlu: Sorun sistemde değil, sistemi uygulayanlarda

Üçüncü Cumhurbaşkanı, eski Başbakan Dr. Derviş Eroğlu, hükümet sisteminde herhangi bir hatanın olmadığını, esas sorunun sistemi uygulayanlardan kaynaklandığını belirtti.

KKTC’de uygulanan parlamenter sistemin dünyadaki en demokratik sistem olduğuna işaret eden Eroğlu, ülkede başkanlık sisteminin uygulanması halinde başka tartışmaların yaşanabileceğini dile getirdi.  

Parlamenter sistemde hükümetlerin değiştiğini, ancak başkanlık sisteminde başkanın bakanları görevden alabileceğine dikkat çeken Eroğlu, parlamenter sistemde hata aranmasının doğru olmadığını söyledi.

Meclis’teki her siyasi partinin ve vekilin Meclis’i çalıştırma zorunluluğunun olduğunu kaydeden Eroğlu, Meclis’in Seçim ve Halkoylaması Yasası’nda değişiklik yapılabilmesi için bile toplanamadığına işaret etti.

Derviş Eroğlu, ille de bir hata aranacaksa, mevcut sistemi yönetenlerde hata aranması gerektiğini belirterek “Bugün parlamenter sistemi hazmedemeyenler, yarın başkanlık sistemini de hazmedemeyecekler” dedi.

Eroğlu, esas önemli olanın, anayasa kuralları çerçevesinde mevcut sistemin uygulanması olduğunu vurguladı.

banner134

Soyer: Sistem değişikliği gerekli

Eski Başbakan Ferdi Sabit Soyer, ülkede hükümet ve başbakanın sürekli değişmesinin sağlıklı bir hükümet modelinin olmamasından kaynaklandığını söyledi.

Soyer, ülkede zaman zaman dile getirilen başkanlık sistemine geçilebilmesi için önce anayasanın değiştirilmesi gerektiğini belirterek, “Anayasa değişikliği için Meclis’ten 3’te 2 oy çokluğu alınmalı ve referanduma sunulmalıdır. Ancak anayasa değişikliği toplumsal bir konudur ve toplumun tüm kesimleri bu konuda konsensüse varmalıdır” ifadelerini kullandı.

Soyer, sistem değişikliğinin gerekli olduğunu vurgulayarak, ancak bu değişikliğin ciddi anlamda tartışılması gerektiğini kaydetti.

Geçmişte referanduma sunulan anayasa değişikliğini geçiremediklerini hatırlatan Soyer, ülkede yargı organının ciddi sorunlar içinde boğuştuğunu, vatandaşların Anayasa Mahkemesi’ne başvurma hakkını kullanamadığını, bu yüzden de yeni düzenlemelerin şart olduğunu dile getirdi.

“Milletvekillerinin ‘bakan olma’ kuralı kaldırılmalı”

Ülkede parlamenter sistem olmasına rağmen Meclis’teki komitelerin yetkisinin oldukça zayıf olduğuna dikkat çeken Soyer, parlamenter sistem ve Meclis’in etkinliği ile yürütmenin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Sistemde yapılabilecek bir diğer değişikliğin ise milletvekillerinin ‘bakan olabilme’ kuralının kaldırılmasının olduğunu belirten Soyer, bakan olmak isteyen kişinin vekilliğinin düşürülebileceği bir sistemin yaratılabileceğini ifade etti.

“Şimdiki sistemle 50 kişilik Meclis’in 11’i yürütmede yer alıyor” diyen Soyer, Meclis’in verimliliğinin bu nedenden dolayı düştüğüne işaret etti.

Demokratik hukuk devleti ilkelerinin değiştirilerek düzenlenmesi gerektiğini kaydeden Soyer, “Denetleme mekanizmaları güçlendirilmeli” ifadesini kullandı.

YORUM EKLE
banner140
SIRADAKİ HABER

banner111

banner34

banner75

banner88

banner104