banner6

Rap müzik ve şiirle ilişkisi

banner37

Rap müzik ve şiirle ilişkisi
banner99

Ahmet Uçar

Şiirin varlığında taşıdığı en önemli özelliklerinden birisi de başkaldırıdır. Şiir, hem nesnel gerçekliğe, hem gündelik konuşma diline, hem de toplumsal kurallara karşı çıkan bir niteliğe sahiptir.

Özellikle genç kesimler tarafındanson dönemlerde daha çok ön plana çıkan RAP şarkılarına bakıldığında da hem dili, hem başkaldıran tavrı açısından şiirle benzerlikler görülmektedir.

Peki, şiirle RAP arasında nasıl bir bağ vardır,  şiirle RAP’in akrabalığı nasıl bir kaynaktan doğmaktadır ?

Bu yazıda Hip hop ve Hip hop’ın bir kolu olan Rap müzik, Türkçe Rap ve Rap şarkılarında görülen şiirsel unsurları ele almaya çalışacağım.

Hip hop ve Rap


Hip hop’ın doğuşuna göz attığımızda estetik felsefesindeki sanatın kaynağıyla bağlantı kurabileceğimizi düşünüyorum.

Estetik felsefesine göre sanat eğlence işlevi görmesiyle “oyun”la, taklit yoluyla ve kişinin içerisindeki yaratıcılıkla ortaya çıkmıştır.

Hip hop’a da bu perspektiften yaklaştığımızda Hip hop’ın ruhunda da hem oyun hem yaratıcılık olduğunu görmekteyiz.

Hip hop, Amerika'da 1970’li yıllarda, kötü koşullarda ve azınlık olarak yaşayan siyahilerin gündemden uzaklaşmak ve eğlenmek için oluşturduğu bir kültür, yaşam tarzı ve sanat akımı olarak tanımlanmaktadır.

Hip hop kültürü, Graffiti sanatı, Breakdance ve DJ'likle birlikte Rap müziğini de bünyesinde bulundurmaktadır.

RAP müziği de Hip hop ile aynı dönemde doğmuştur. Öyle ki RAP, 1970'lerin başında New York'un siyah gettolarında doğan Hip hop kültürünün müziği olarak bilinmektedir.

Rap, "Rhytm And Poem" (Ritim ve Şiir / Ritmik Şiir) veya "Rhytmic African Poetry" (Ritmik Afrika Şiiri) sözcüklerinin kısaltması olarak bilinirken, bunun yanında İngilizcede “Ağır eleştiri” anlamına gelmektedir.

Rap, müziğin tempo ve ritmine uyarlanıp “beat” eşliğinde söylendiği sokak tarzı ve sert sözlerin ağır bastığı hip hop kültürünün içindeki başkaldırı unsurlarından birisi olarak görülmektedir.

banner134

Türkçe rap


Türkçe Rap’in doğuşu da Hip hop RAP müziğinin doğuşuyla benzeşmektedir. Türkçe Rap, başlangıç olarak Almanya'da yaşayan Türkler arasında yayılmaya yaygınlık kazanmıştır.

Almanya'da gurbetçi olarak bulunan Türkiye göçmeni ailelerin çocukları, RAP müziğini ABD askerlerinin çocukları tarafından tanımış ve kısa sürede benimsemiştir.

Almanya'daki gurbetçiler, 90'lı yılların başındaRap müziğine yönelerek, bu müziğin Türkiye'ye taşınmasında aktif rol üstlenmiştir.

Türkçe Rap’te King Size Terror adlı oluşumda bulunan Alper Ağa, Cartel, Barikat, Sirhot (Serhat Galatalı) , Sagopa Kajmer (Yunus Özyavuz), Ceza (Bilgin Özçalkan) ve Dr. Fuchs (Tarık Gamert) Turbo (Tunç Dindaş), Yener Çevik, Fuat Ergin, Cash Flow ve NormLife grubunun kurucuları olan Erman-Ender Mode XL grubunu kuran Evren Besta-Yasin Vural (VeYasin), Ezhel, Şanışer, Ben Fero gibi başlıca isimler yer almıştır.

Rap şarkılarında şiirsel unsurlar

Rap kelimesinin ritim ve şiir, ritmik şiir gibi anlamlara geldiğini söylemiştik. Peki RAP şarkılarında ne gibi şiirsel unsurlar kendine yer bulmaktadır?

Rap şarkılarında şiir diline ait olan müzikalite, edebi sanatlar, alışılmamış bağdaştırmalar yer almaktadır. Bu bölümde rap sözlerinden yapılan alıntılar sadece  bu üç başlığa göre incelenecektir.
 

  1. Müzikalite


Rap tanımı gereği ritmi dolayısıyla müzikal unsurlar taşımaktadır. Şiirde olduğu gibi, Rap sözlerinde de aliterasyon ve asonans özellikleri bulunmaktadır.

  1. Aliterasyon


Aliterasyon, dizelerdeki sessiz harflerin tekrarlanmasıyla kurulan ses benzerlikleridir. Rap şarkılarında oluşturulan aliterasyon, sözlere müzikal bir özellik kazandırmaktadır.

Üzerime yıkılan yüksek apartmanlar

Bana söylenmiş gibi çalan şarkılar

Bitmeyen derin hasret ve geçmeyen zaman (an)

En dibini ancak senin bildiğin o dipsiz kuyu

Defol git şimdi rahat uyu”
Sagopa Kajmer’in en bilinen Raplerinden olan Galiba’dan verilen yukarıdaki sözlere baktığımızda aliterasyonlarla karşılaşmaktayız.
Yukarıdaki sözlerde /y/, /k/, /s/, /d/, /b/, /n/, /l/, /r/ gibi seslerin tekrarıyla müzikalite sağlanmaktadır. “En dibini ancak senin bildiğin o dipsiz kuyu/ defol git şimdi rahat uyu”sözlerinden örnek verecek olursak /n/, /d/, /s/, /l/, /r/, /k/ seslerinin tekrarlanmasıyla ahenk oluşturulmuştur.

“Sen beni bilemedin, yüreğimi göremedin

Kendini bilemedin, yamacıma gelemedin

Amacına varamadın, her yeri karaladın

Barışı da yaraladın, acımadan aldın”

Ceza’nın Holocaust isimli şarkısından alınan yukarıdaki sözlerde müzikal unsurların yarattığı ahenk açıkça görülmektedir.

Yukarıdaki sözlerdeki /m/, /d/, /n/, /g/, /l/, /c/ gibi seslerin tekrarıyla aliterasyon oluşturulmuştur. “Sen beni bilemedin, yüreğimi göremedin/ kendini bilemedin, yamacıma gelemedin” sözlerinden örnek verdiğimizde bu seslerin tekrarıyla sözlerin nasıl daha etkileyici hale geldiği göze çarpmaktadır.

Akrep döner

Hızla ölür saatler

Kaybımı yarama katarım

Yıkanır nehirde kalbim

Israr ile yalana batarım”

Şanışer’in “Gel isimli şarkısından alınan yukarıdaki sözlere baktığımızda /k/, /r/, /l/, /t/, /b/, /s/ gibi seslerin tekrarlanmasıyla müzikalitenin oluşturulduğunu görmekteyiz.

Asonans


Dizelerde ünlü seslerin tekrarlanmasıyla oluşturulan ahenge asonans denmektedir. Rap sözlerinde asonans oluşturularak sözler daha etkili hale gelmektedir.

“İstediğin kadar et beni linç

Edemezsin beni parça pinçik

Hain dolu etraf hıncahınç

Aynı anda duyarlar övünç”


Ezhel’in Allah’ından Bul şarkısından alınan yukarıdaki sözlerde /i/, /e/, /a/, /ı/ gibi ünlü seslerin kullanılmasıyla müzikalite yaratılmıştır.


“İstediğin kadar et beni linç/ edemezsin beni parça pinçik” sözlerini örnek olarak kullanacak olursak burada da /i/, /e/, /a/ seslerinin tekrarlanmasıyla daha etkileyici bir söyleyiş yakalanmıştır.

“Akrep döner

Hızla ölür saatler

Kaybımı yarama katarım

Yıkanır nehirde kalbim

Israr ile yalana batarım”

Aliterasyon bölümünde Şanışer’e ait olan yukarıdaki örnekte asonans sanatına ait özellikler dikkat çekmektedir. Bu sözlerdeki /a/, /e/,/i/ gibi seslerin tekrarlanmasıyla ahenk sağlanmıştır.

2-Edebi sanatlar

  Sıradan bir cümleyi etkileyici bir söyleyişe kavuşturan temel özelliklerin başında edebi sanatlar yer almaktadır

“sen nesin (ve kimsin)?

Sal yaralı balıkları, gitsin, misina artık çok gergin

İster istemez her şeyim sende rehin

Ne yanlış bir karar masası, sen ne kötü bi' hakimsin?”


Sagopa Kajmer’in Galiba şarkısından alınan yukarıdaki sözlerde benzeyen ve benzetilen unsurlarının kullanıldığı teşbih-i beliğ sanatı kullanılmıştır.


“Yanlış karar masası”, “Kötü bir hakim” ifadelerinde ortadaki durum yanlış karar masasına, sen kişisi kötü bir hakime benzetilmiştir.

“Bir gün yalnız kalacak dudağının kenarı

Başı dik yürüyecek tutarken ahım”

İnsana ait özelliklerin cansız varlıklara aktarılmasına teşhis (kişileştirme) sanatı denmektedir. Sehabe’nin “Bir Ayda Unutursun” şarkısından alınan yukarıdaki sözlere bakıldığında dudağın kenarının insana ait bir özellik olan yalnızlığa ve başı dik yürüyen birisine benzetildiğini görmekteyiz.

“Akrep döner

Hızla ölür saatler

Kaybımı yarama katarım”

Şanışer’in Gel şarkısından alınan yukarıdaki sözlerde “Hızla ölür saatler” ifadesinden saatlerin ölmesi ifadesi de teşhis sanatına örnektir.

“Bunu dinleyip kavuştuk

Bana verdiğin değer söyle kaç kuruştur

Bu nasıl bir yangın bir tek ben tutuştum”

Sehabe’nin Sen şarkısında geçen yukarıdaki alıntıdaki son dizeye baktığımızda soru sorma sanatı olun istifham sanatını gözlemlemekteyiz. “Bu nasıl bir yangın” ifadesinde istifham sanatı bulunmaktadır.

3-Alışılmamış bağdaştırmalar

Bir söze şiirsel özellik katan en önemli özellik alışılmamış bağdaştırmalardır. “Kırık masa”, “Soğuk su” gibi ifadeler sıradan bağdaştırmalarken, “Kırık gece”, “Soğuk anı” alışılmamış bağdaştırmalardır.

Rap sözlerinde kullanlan alışılmamış bağdaştırmalar rap sözlerine güç katmaktadır.

“Kaderin hazanı varanı bende; yine de yazamam haramı

Üç kuruş fazla kazanmak için kelimelerle bozamam aramı”

Şanışer’in Gel şarkısından alınan yukarıdaki dizelerde “Kaderin hazanı”, “Kelimelerle arasının olması” ifadelerinde alışılmamış bağdaştırmalar bulunumaktadır.

“Güzden yaza uyanmak ister ama talih geri döndürür

Yaşamın ışıklarını ıssızlar kentinin sakinleri söndürür”

Şanışer’in Yazamam Ecele şarkısındaki yukarıda bulunan dizelere baktığımızda “Yaşamın ışıkları”, “Issızlar kentinin sakinleri” ifadelerinde alışılmamış bağdaştırmalar kullanılmıştır.

Gelmesen de kulaklarımı çınlat çünkü

His diyarı bu, geceden geçti yarım”

Taladro’nun Dem rapinden alınan yukarıdaki sözlerde “His diyarı” ifadesinde alışılmamış bağdaştırma söz konusudur.

Rap kelimesinin ritim ve şiir, ritmik şiir anlamlarına geldiğini aklımıza getirdiğimizde rap ile şiir arasında belli benzerlikler gözlemleriz.

Rap, şiirdeki başkaldırıyı, dilsel sapmayı, müzikaliteyi, edebi sanatları ve alışılmadık bağdaştırmaları bünyesinde taşımaktadır. Bu şiirsel unsurları bulunduran rap sözleri, daha etkileyici bir söyleyiş yakalamaktadır.

Güncelleme Tarihi: 30 Ekim 2021, 13:03
YORUM EKLE
banner140
SIRADAKİ HABER

banner111

banner34

banner75

banner88

banner104