Tedbirler tatmin etmedi

Hükümetin, 7’den 70’e herkesi can evinden vuran döviz krizinin yarattığı ekonomik sıkıntıların aşılması için almayı düşündüğü tedbirlerin bazıları onay görürken, bazıları eleştirildi. Ekonomistler bunları uygulanması zor, sektör temsilcileri ise yetersiz buldu

Tedbirler tatmin etmedi
  • 15 Ağustos 2018, Çarşamba 9:27

Ceren ÖZBİL

Bakanlar Kurulu’nun, ülkede, döviz krizinin yarattığı ekonomik sıkıntıların aşılması için almayı düşündüğü kararlar, sıcağı sıcağına değerlendirilmeye başlandı.

Hükümetin, uygulamaya koymadan önce tartışılmasını istediği, görüş ve öneriye açık olan bu kararları arasında, ev ve işyeri kiraları ile özel okul harçlarında dövizde sabitlemeye gidilmesi, elektrikte çoklu tarifeye geçilmesi, alkol ve tütün ürünlerine Fiyat İstikrar Fonu (FİF) artışı getirilmesi ve yerel işgücünün desteklenmesi gibi birçok konu yer alıyor. Alınması planlanan bu kararlar, dün Cumhuriyet Meclisi gündemine de taşınarak tartışıldı.

KIBRIS Gazetesi'ne konuşan ekonomist ve sivil toplum örgütü temsilcileri, Bakanlar Kurulu tarafından hazırlanıp, Cumhuriyet Meclisi Genel kurulu gündemine getirilen döviz krizine yönelik tedbirleri değerlendirdi.

Ekonomistler, bu kararların büyük bir bölümünü, uygulanması neredeyse imkansız bulurken, ekonomik tedbirlerin kapsadığı sektörlerin temsilcileri ise yetersiz buldu.

 

Saydam: Kiralarda sabitleme sıkıntı yaratacak

Ekonomist Göksel Saydam, döviz krizine yönelik hükümetin 20 maddelik önlem paketinden bazılarının uygulanabilir, bazılarının uygulanamaz, bazılarının ise mevcut şekli ile istismara açık olduğunu ifade etti.

Bu maddeler arasında yer alan “ev ve iş yerleri kiralarıyla ilgili kur sabitlemesine gidilecek” maddesinin bazı sıkıntıları da beraberinde getireceğini savunan Saydam, o evi başka birine kiralayan kişinin de banka borcu olup, ödediği borcun da döviz olabileceği gerçeğine işaret etti.

Göksel Saydam, bu durumda, ev ya da dükkan sahibinin alacağı konusunda kur sabitlemesine gidilmesi halinde, döviz üzerinden olan aynı miktardaki para için kiracıdan daha az TL alırken, kendi borcu için ödeyeceği TL miktarının, alacağından daha çok olacağını anlattı.

Saydam, bu durumun sıkıntıları da beraberinde getireceğini ifade etti ve kur sabitlemesinin sadece devlet alacaklarında uygulanabileceğini ifade etti.

 

“Devlet okulları güçlendirilmeli”

Özel okulların harçlarıyla ilgili devletin bir düzenleme yaparak, kur sabitlemesine gitmesinin mümkün olduğunu kaydeden Saydam, devletin, bu okullara birçok vergi muafiyeti sağladığını hatırlattı.

Saydam, ancak burada da okulların yurt dışından yabancı öğretmen getirip, onlara döviz olarak ödeme yapması nedeniyle sıkıntı yaşanabileceğini belirtti ve yapılması gerekenin, devlet okullarını güçlendirmek olduğunu söyledi.

“Rekabeti bozmadan alkol ve tütün fiyatları artırılabilir”

Alkol ve tütün ürünlerine Fiyat İstikrar Fonu artışının getirilmesinin doğru bir adım olacağını kaydeden Saydam, ancak bu yapılırken de güneyden daha pahalı olmamaya özen gösterilmesi gerektiğini belirtti.

Saydam, alkol ve tütün ürünlerinin zaten sağlığa zararlı ürünler olup, bu ürünlerin fiyatına yapılacak artışın doğru bir adım olacağını söyledi.

 

“Kumarhane ve bet ofislere, çoktan ek vergi getirilmeliydi”

Kumarhane ve bet ofislere ek vergi getirilmesinin çoktan yapılması gereken bir uygulama olduğunu ifade eden Saydam, ayrıca yerel iş gücünün desteklenmesinin de olumlu bir adım olabileceğini belirtti.

Saydam, ancak yerel iş gücünün de zaten bugüne kadar yabancıların ihtiyat sandığından kesilenin özel bir fona yatırılmasıyla desteklendiğini söyledi ve şu anda yapılabilecek olanın, yerli istihdamlara da belli bir süre vergi indirimi yapılması olabileceğini kaydetti.

“Beraberinde kayıt dışılığı getirebilir”

Küçük esnafın resen vergi borcunun götürü usulü ile hesaplanarak, bunu 6 ayda bir kapatma imkanı sağlanmasının beraberinde kayıt dışılığı da getirebileceğini ifade eden Saydam, “zaten 1982'den beri küçük esnafın resen vergi borcu götürü usulü hesaplanıyor. Bunun daha da genişletilmesi kayıt dışılığın önünü açacaktır” dedi.

 

“Gerekirse 0'a bile indirilebilir”

Zorunlu tüketim maddelerinde KDV'nin yüzde 5'e indirilmesinin olumlu bir adım olduğunu söyleyen Göksel Saydam, hatta gerekirse bunun sıfıra bile indirilebileceğini belirtti.

Göksel Saydam, restoranlara uygulanan yüzde 10 KDV'nin yüzde 5'e indirilmesinin ise göreceli bir kavram olduğuna dikkati çekti.

“Gelir değil, emlak vergisi yükseltilebilir”

Lüks konutlara ilave vergilendirme getirilmesinin ancak emlak vergisi ile olabileceğini kaydeden Saydam, emlak vergisinin de belediyeler tarafından alındığını belirtti.

Saydam, aynı durumun havuzlu villalar için de geçerli olduğunu söyledi.

 

“Kamu ile özel vergi dilimlerinin farklı olması anayasaya aykırı”

Saydam, Anayasa'nın 75'inci maddesine göre, aynı işi yapanlardan, aynı oranlarda vergi alınması gerektiğini hatırlattı ve söz konusu önlemler arasında düşünülen, “hem kamuda, hem de özelde emekli maaşı alıp, iş yapanlar için vergi dilimleri artırılacak. Kamu ile özel dilimleri farklı olacak” konusunun Anayasa’ya aykırı olduğunu bildirdi.

Göksel Saydam, “Eğer böyle bir kural olacaksa, bu özel sigortalardan emekli olar için de mi geçerli olacak?” diye sordu.

 

“Elektrikte çoklu tarife zaten var”

Elektrikte çoklu tarifenin zaten şu anda da uygulandığını söyleyen Saydam, burada kastedilenin, güneş, ya da rüzgar enerjisi olup olmadığı yönünde henüz net bir açıklama olmadığını belirtti.

Saydam ayrıca üniversitelerin topladığı sağlık fonunun da maliyeye aktarılması düşüncesinin, bu paranın Sağlık Bakanlığı'nın elinden alınması anlamına geldiğini ifade etti.

 

“Aileler için yüzde 5 vergi, ırkçılık anlamına geliyor”

Çalışma izni ile ülkede bulunanlardan, ailelerini, yani çocuklarını ve eşlerini getirmeleri durumumda yüzde 5 vergi istenmesinin ırkçılık olacağını savunan Göksel Saydam, yasalarda, aile bütünlüğünden söz edildiğini belirtti.

Saydam, bir işçinin, yanında ailesini getirmesinin, aile bütünlüğü anlamına geldiğini ifade etti.

 

“Turizmde çeşitlilik şart”

Turizm sektöründe çeşitliliğin şart olduğunu anlatan Saydam, ülkede bulunmayan meşrubatları getirmeleri durumunda vergi muafiyetlerinin kaldırılmasının doğru olmayacağını söyledi.

Turizmde çeşitlilik olması gerektiğini vurgulayan Saydam, ayrıca hangi vergi muafiyetlerinin de kaldırılacağının açıkça belirtilmediğini kaydetti.

 

Gürcafer: Yabancılara mülkiyet satışı konusundaki karar yetersiz

Kıbrıs Türk Müteahhitleri Birliği Başkanı Cafer Gürcafer de hükümetin almayı planladığı kararları olumlu bir adım olarak değerlendirdi ancak bazı değişiklikler yapılması gerektiğini anlattı.

Yabancıların mülkiyet edinmesiyle ilgili kararı yetersiz bulan Gürcafer, verilen altı ayılık sürenin tanıtıma bile yetmeyecek bir süre olduğunu kaydetti.

Gürcafer, “Yabancılar için tapu devir harcı artırıldı, bunun karşılığında 6 aylık bir süre kısıtlaması konuldu. Yabancılara mülkiyet satışı ülke ekonomisi için önemlidir. Biz, bu nedenle bunu talep ettik. Ancak bunu, sadece biz mutlu olalım diye yapmışlarsa bilemem” dedi.

 

“Diğer kararların üzerinde çalışılması gerekiyor”

Hükümetin almayı tasarladığı diğer kararların ise son derece önemli kararlar olduğunu, ancak üzerinde çalışılması gerektiğini kaydeden Gürcafer, bunların da kendi ayakları üzerinde duran bir ekonomi yaratmak için yeterli tedbirler olmadığını söyledi.

Gürcafer, bu kararların daha da geliştirilmesi gerektiğini anlattı.

 

Özboğaç: Krizden çıkışın yolu turizmden geçiyor

KIBRIS Gazetesi'ne konuşan Otelciler Birliği Başkanı Fethi Özboğaç ise ülkede yaşanan döviz endeksli ekonomik krizden çıkmanın yolunun, turizm ve ihracat olduğunu ifade etti.

İhracatımızın çok düşük olduğunu belirten Özboğaç, bu durumda da elimizde tek kalanın turizm olduğunu söyledi.

Özboğaç, turizmle, ülkeye döviz akışının sağlanabileceğini ifade etti ve özellikle İngiltere pazarına girmek için çalışmalar başlatmamız gerektiğini anlattı.

Türk Lirası'nın değer kaybı nedeniyle turistlere ülkemizin daha ucuz geldiğini söyleyen Özboğaç, bunun tanıtımını yaparak ülkeye turist çekebileceğimizi belirtti.

 

“Otelciler de teşvik kapsamına alınabilir”

Özboğaç, yerli ürünlere otellerde yer verdiklerini ancak hellimde yurt dışına ihraç edilmesi için verilen teşvikin otellere de verilebileceğini anlattı.

Otellerin de bu gibi durumlarda ihraç kapsamına alınabileceğini kaydeden Özboğaç, kendilerinin de bu ürünleri yabancılara sattığını ve böylece ürünün tanıtımının yapıldığını söyledi.

 

Tulga: Şu an önemli olan hasarı azaltmak

Kıbrıs Türk Esnaf ve Zanaatkârlar Odası Genel Koordinatörü Hürrem Tulga, döviz krizine yönelik hükümetin almayı planladığı tedbirlerin yeterli olmadığını ancak en azından hasarın biraz olsun atlatılması açısından büyük önem taşıdığını bildirdi.

Bu krizin daha az hasarla atlatmanın çok önemli olduğunu kaydeden Tulga, ayrıca bu durumdan ders çıkarılması gerektiğini ifade etti.

Tulga, hemen hemen her 10 yılda bir, benzer krizler yaşandığına dikkati çekerek, bunların önceden düşünülmesi ve önlemlerin alınmış olması gerektiğini belirtti.

 

“Halkın alım gücü düştü”

Benzer krizlerin daha önceki yıllarda da yaşandığını hatırlatan Tulga, bu krizin bu kadar etkili olmasının nedeninin çok uzun süreye yayılması ve halkın alım gücünün düşmüş olmasından kaynaklandığını belirtti.

Tulga, bu krize karşı toplumun savunmasız yakalandığını ifade etti ve söz konusu tedbirler arasındaki en önemli noktanın, ev ve işyeri kiralamalarında dövizin sabitlenmesi ile elektrikte üçlü tarifeye geçilmesi olduğunu söyledi.

 

“Bu konuda fon olmalı”

Ülkede ekonomik krizlere karşı fon oluşturulması gerektiğini kaydeden Tulga, nasıl ki kuraklık için önceden fon oluşturuyorsa, bu tarz krizler için de bir fon oluşturulması gerektiğinin altını çizdi.

Tulga, benzer krizlerin hemen hemen her 10 yılda bir yaşandığını yineleyerek, bundan artık bir ders çıkarılması gerektiğini anlattı.

Beğendim 0 Muhteşem 0 Haha 0 İnanılmaz 0 Üzgün 0 Kızgın 0

SEN DE DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ!

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yükleniyor

BU HABERİ OKUYANLAR BUNLARI DA OKUDU

YAZARLAR

tümü
    Takımlar O G B M Av P
1 YENİCAMİ AK 8 8 0 0 18 24
2 MAĞUSA TÜRK GÜCÜ 8 6 1 1 10 19
3 BAF ÜLKÜ YURDU 8 5 2 1 12 17
4 CİHANGİR GSK 8 4 2 2 2 14
5 TÜRK OCAĞI LİMASOL 8 4 1 3 8 13
6 GÖNYELİ SK 8 4 1 3 2 13
7 DOĞAN TÜRK BİRLİĞİ SK 8 4 0 4 6 12
8 BİNATLI YSK 8 3 1 4 -3 10
9 GENÇLİK GÜCÜ TSK 8 2 3 3 -2 9
10 LEFKE TSK 8 2 3 3 -4 9
11 ÇETİNKAYA TSK 8 2 3 3 -6 9
12 MERİT ALSANCAK YEŞİLOVA SK 8 2 2 4 -4 8
13 KÜÇÜK KAYMAKLI TSK 8 1 5 2 -8 8
14 GİRNE HALK EVİ 8 2 0 6 -5 6
15 ESENTEPE KKSK 8 1 1 6 -13 4
16 L. GENÇLER BİRLİĞİ SK 8 0 3 5 -13 3
yukarı çık