banner6

Topu bankalara atmamak lazım

banner37

DAÜ Bankacılık ve Finans Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Feridun, son dönem mali tedbir paketini ve bu pakette alınan önlemlere yönelik eleştirileri irdeledi

Topu bankalara atmamak lazım
banner151 banner143

“VATANDAŞIN DERDİNE DEVLET ÇÖZÜM BULUR”… Prof. Dr. Mete Feridun, alınan tedibirlere bakılırsa, özellikle kredilerin yeniden yapılandırılması konusunda KKTC Merkez Bankası ve Kuzey Kıbrıs Bankalar Birliği Ortak Basın Duyurusu’nda açıklanan kararların, mevcut koşullarda ‘hiç tedbir alınmamasından iyi’hatta ‘gayet olumlu’ sayılabileceğini ancak ‘vatandaşın derdine çözüm olacak’ bir devlete ihtiyaç olduğunu söyledi. Feridun, sorunun, bu konu sanki bankaların sorumluluğuymuş gibi algılanmasınınise ‘son derece yanlış’ olduğunu kaydetti.

“İSTİŞARE EKSİKLİĞİ VAR”… Mete Feridun, böylesi konularda ‘gelişmiş ülkelerde olduğu gibi’ daha şeffaf ve katılımcı bir yaklaşım izleyerek ‘kısa da olsa’ bir istişare süreci yaşanması gerektiğini söyledi. Bu tip kararların sadece Merkez Bankası ve bankalar arasında kapalı kapılar ardında alınmasının, çağdaş ve sağlıklı bir yaklaşım olmaktan uzak olduğunu vurgulayan Ferdiun, “Belki istemeden de olsa kamuoyuna ‘Biz böyle karar aldık, beğenmezseniz keyfiniz bilir’ şeklinde açıklama yapmak bence alınan kararların benimsenmesini zorlaştırıyor” dedi.

Ali ÇATAL

Doğu Akdeniz Üniversitesi (DAÜ) Finansal Düzenleme ve Risk Yönetimi Merkezi Başkanı ve Bankacılık ve Finans Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mete Feridun, yaşanan kriz sürecinde alınan tedibirleri değerlendirdi.


Bir ‘sağlık krizi’ olarak başlayıp, global bir ekonomik krize evrilen yeni tip Koronavirüs (Kovid-19) salgını boyunca pek çok tedbirin alındığını vurgulayan Feridun, son dönemde açıklanan son paketi ise “Etkin ancak kısa ömürlü” şeklinde değerlendirdi.

İngiltere Merkez Bankası (BoE) İhtiyati Düzenleme Otoritesi'nde de bir dönem görev yapan Feridun, KKTC olarak, kendi ulusal paramız olmadığından hem para politikası araçlarından mahrum kaldığınızı hem de kura herhangi bir şekilde müdahale etme olanağından yoksun olduğumuzu hatırlattı.

Türkiye'de son dönemde alınan ‘sıra dışı’ ekomomik kararlarının sonuçlarını da bu nedenle son derece ağır bir şekilde yaşadığımızı ifade eden Feridun, KKTC’nin yapısal sorunları ve mali disiplin eksikliği nedeniye bu tip kriz durumlarında çaresiz kalışımızdan da ‘artık’ bir ders çıkarmak gerektiği gerçeğine parmak bastı.


Feridun, bankalar sermayesinin ‘temkinli iyimser’, halkın genelinin ise tepkiyle yaklaştığı son dönem ekonomik tedbir paketini, KIBRIS Ekonomi için masaya yatırdı…

KIBRIS Ekonomi: Yaşanan kriz sürecinde birtakım tedbirler alındı ve alınıyor.Toplumun farklı kesimlerinden ‘farklı türden’ seslerin yükselmesine neden olan bu tedbirleri genel hatlarıyla nasıl değerlendiriyorsunuz?


“Yaşanansorunlarbüyükölçüdekurlardakiartışlailgiliolsa da bunusadecedışfaktörlerebağlamakgerçekçibiryaklaşımolmaz. KKTC olarakbizimkendiulusalparamızolmadığınagöre, para politikasıaraçlarındanvekuraherhangibirşekildemüdahaleetmeolanağındanyoksunuz.

Türkiye'de son dönemdealınansıradışıekomomikkararlarınınsonuçlarınıda zatenbunedenlebukadarağırbirşekildeyaşıyoruz, kibudetayıngözdenkesinliklekaçırılmamasılazım.

Bununlabirlikte,özelliklemalidisiplindenyoksunolmamıznedeniyebudönemdetekyapabildiğimiz, birtakımetkisizvepalyatiftedbirleralabilmek. Açıkçası‘tedbiralıyormuşgibiyapmaktan’ fazlabirseçeneğimiz de yok.

İktidardahangipartiolursaolsun,sonuçbundançok da farklıolmayabilirdi.Dolayısıyla,önemliolan,geçmiştensüregelensorunlaraçözümaramak.Bunundışındaalınangünlüktedbirlerelbettebirölçüderahatlamasağlayabilirancakbunlarınetkinliği de isteristemezçokkısaömürlüolacaktır.

KIBRIS Ekonomi: Yani alınan tedbirler için “Yetersiz ama elden bundan fazlası da ülkenin özgün yapısı gereği gelmez” şeklinde mi düşünüyorsunuz?


“Bu noktadadikkatedilmesigerekenkonu, KKTC’ninyapısalsorunlarıvemalidisiplineksikliğinedeniyebu tip krizdurumlarındaçaresizkalışımızdanartıkbirdersçıkarmanınşartolduğugerçeği.

Alınantedibirlerebakacakolursak,özelliklekredilerinyenidenyapılandırılmasıkonusundaöncekihaftagerçekleşen KKTC MerkezBankasıveKuzeyKıbrısBankalarBirliğiOrtak Basın Duyurusuveaçıklanankararlar,mevcutkoşullardaelbettekihiçtedbiralınmamasındaniyidirhatta ‘gayetolumlu’ sayılabilirancakbanagöre, vatandaşınderdineçözümolacakbirdevletolmalıdır.

Yanisorunun, bukonusankibankalarınsorumluluğuymuşgibialgılanması son dereceyanlış.Bilhassabukararlarınaçıklanmasındansonrageçensüredeeğeriddiaedildiğigibibankalaralacaklarıiçinsterlini 12 Türklirasınasabitlemeyikabuletmeküzereyse,buda banagöreyanlışbirkararolur. Bana göre,bukrizdeyapılacaken son şeybankalarınbilançoyapılarınızafiyeteuğratacakkararlaralmakoluramatabiîkibankalarınbudönemdesorumlulukveinsiyatifüstlenip,kredilerinigeriödemekonusundasıkıntıyaşayanmüşterilerinekolaylıksağlayacakolmalarıda son dereceolumlu.Yanitopubankalaraatmamaklazım.

YürürlüktekimevcutKredilerinYenidenYapılandırılmasınaİlişkinYasaGücündeKararnameilebirliktedeğerlendirildiği zaman gerekbankalargerekBankalarBirliğigerekMerkezBankasıbukonudaiyiniyetlibirşekildekendilerindenbeklenilenin de ötesindebirtakımaçılımlaryaptıfakatdediğimgibisorunlarınçözümünübankalardanbeklememeklazım. Bu görevvesorumluluk,bankacılıksektörünedeğil;devleteaittir.

KIBRIS Ekonomi: Sizinle bu konuda aynı fikirde olduğumu ve bankalar sermayesine yönelik beklentinin ‘makul’ tutulması gerektiğini düşünerek sorayım; ‘net’ öneriniznedir?


“Bana görebirçokpaydaşınvetüketicinin, ülkeninekonomisinibukadaryakındanilgilendirenkonularda‘gelişmişülkelerdeolduğugibi’dahaşeffafvekatılımcıbiryaklaşımizleyerek ‘kısa da olsa’ biristişaresüreciyaşamasıgerekir. Bu tip kararlarınsadeceMerkezBankasıvebankalararasındakapalıkapılarardındaalınması,çağdaşvesağlıklıbiryaklaşımolmaktanuzak. Belkiistemeden de olsakamuoyuna‘Biz böylekararaldık,beğenmezsenizkeyfinizbilir’şeklindeaçıklamayapmakbencealınankararlarınbenimsenmesinizorlaştırıyor.

Özelliklekendilerinimağdurhissedenveekonomiksıkıntıyaşayankredimüşterilerinin,kendihaklarınıkiminsavunacağınıbilmesibanagöreenazındanpsikolojikaçıdaninsanlarırahatlatacaktır.

Nitekim, dediğimgibikatılımaaçıkbiristişaresüreciolsa, tüketicilerin, akademisyenlerin, muhasiplerin, avukatlarınvedahabirçokpaydaşıngörüşleri de bu tip süreçlerdedikkatealınsaçokdahaiyisonuçlaraulaşılabilir.

Öteyandan,alınankararlarçerçevesindebankalarınfiiliyattakredilerinvadeleriniuzatmayaveyataksittutarlarınıdüşürmeye ne kadargönüllüolacakları da birsoruişareti.

Bankalarınfiiliyattabukonudaolumsuzdavranmasıhalinde, ki her müşteriiçinbunuyapmayamecburdeğiller, toplumdabankalarlamüşterilerikarşıkarşıyagetirilecek.Bununlabirlikte,kendinimağdurhissedenmüşterilerinmağduriyetlerikonusundahakemlikyapacakbirmercinineksikliğiveyabumercininneresiolduğunadairbilgieksikliği,dahaönce de olduğugibimutlakayaşanacak.

Örneğin, KKTC MerkezBankasıveKuzeyKıbrısBankalarBirliği’ninortakkararlarında,‘Bankalardankullanılankredileriniödemektegüçlükçekenborçluların, kredilerininyenidenyapılandırmasıiçinbankalarınamüracaatetmelerigerekmektedir’deniyorancakbankamüşterilerininbukararlarıuygulamakonusundaisteksizdavranabilecekbankalarkonusundamağdurolduklarınıhissetmelerihalindenereyemüracaatedebileceğinedairhiçbiraçıklamada yapılmıyor.

KIBRIS Ekonomi: Pekiyi, ‘krizdönemlerinin’ meşhurkonusu ‘euroyageçiştartışmaları’ hakkındane düşünüyorsunuz?Olasımıdırvedertlere deva olur mu?

“Bana göre, euroyageçişkonusuilemevcutekonomikkrizeilişkinalınabilecektedbirleribirbirindenayırmamızlazım.Euroyageçişkonusunun,budönemdedeğil; dahauygunbirkonjonktürdeenineboyunatartışılmasıvebufırsatınseçimsürecindeharcanmamasıdahasağlıklıolurduamamademtartışılmayabaşlandı,yanıtımıvereyim: Açıkçasıbutartışmalarıolumsuzbulmuyorum.

Takipettiğimkadarıyla,kimse‘Hazırız!Hemenyarınsabaheuroyageçelim’demiyor.Bunuböylelanseetmeyeçalışmakda objektifveyapıcıbiryaklaşımolmaz.

Herşeyden önceeuroya geçilse bile bu durum, yapısal sorunlarımız ve mali disiplin eksikliğimiz açısından bir çözüm olmayacak. Bu bakımdan, euroya geçişi ‘sihirli bir formül’ gibi algılamamız lazım.

Kaldı ki, KKTC’ninmevcut mali performansını dikkate alacak olursak, tanınan bir devlet olmamız durumunda dahi Euro Bölgesi’ne resmi yollardan girmeye hiçbir şekilde hazır olmadığımız net şekilde görülür.

Her ne kadar da tek taraflı olarak euro kullanımına geçilmesi önünde teknik ve yasal açıdan bir engel olmasa da bu da siyasi bir karar olacaktır. Türkiye’nin onayı ve desteği olmadan, AB ile istişare etmeden bu konunun gerçekleştirilebilmesi gerçekçi bir hedef gibi görünmüyor.

Avrupa Merkez Bankası (ECB), ilke olarak Avrupa Birliği’ne (AB) üye olmayan üçüncü ülkelerin tek taraflı olarak euroya geçişine ilişkin engelleyici bir politika izlemese de buna destek de sağlamıyor.

Dolayısıyla, Avrupa Merkez Bankası’ndan teknik, mali ve lojistik açıdan destek gelip gelmeyeceğine açıklık kavuşturulmadan, euroya geçmemiz mümkün görünmüyor ama euro hedefinin gündemde olmasını da bu durumun KKTC ekonomisini Avrupa Birliği’ne üyelik kriterlerine ve müktesebatına uyumlu hale getirme çalışmaları açısından çok önemli buluyorum.”

YORUM EKLE
banner140
SIRADAKİ HABER

banner111

banner34

banner75

banner88

banner110

banner104