Zehrin merkezi; CMC

Kıbrıs Maden Şirketi’nin Lefke’de bırakıp gittiği enkaz, bitkileri, deniz canlılarını ve insan sağlığını tehdit ediyor

Zehrin merkezi; CMC
  • 16 Haziran 2018, Cumartesi 10:41

Güren TİLKİ

Lefke’de zehir saçan bir merkez… “Kıbrıs Maden Şirketi” (Cyprus Mines Corporation) yani herkesin bildiği kısaltılmış adıyla “CMC”…

44 yıldır kaderine terk edilmiş bu merkez içerisindeki zehir, her geçen gün artan şekilde bölgeye zehir saçıyor… Tüm canlıların yaşamını tehdit eden CMC alanı, toprağı da kirletmiş durumda…

Madenin faaliyetinin durduğu 1974 yılından sonra, önceki yıllarda olduğu gibi rezervlerin, tüm havuzların, maden atıklarından oluşan tepeciklerin, CMC şirketi içersindeki tehlikeli maddelerin açıkta kalması Lefke’deki

ekolojik dengeyi bozdu.

Tesislerin yeraldığı alandaki beton havuzlar, atölye ve idari binalar, vagonlar ve mavna atıl durumda… Demirden olan herşey paslanmış durumda… Havuzların içerisine biriken yağmur suyu, pas rengini aldı.

Binaların demirleri çürüdü ve betonlar tek tek düşmeye başladı…

Tam bir enkaz veya savaş alanını andıran CMC’deki şimdiki görüntü, insanı tedirgin eder nitelikte.

Ekonomiye katkısı da oldu ama zararı daha büyük

Yakın Mimarlık Dergisi’nin Nisan 2018 sayısında Yakın Doğu Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi’nden öğretim görevlisi Ayşe Gertik’in “Kıbrıs’ta Bir Endüstriyel Miras Örneği/’Lefke CMC Madeni İşçi Yerleşkesi’” başlıklı makalesi, bu konuda iyi bir kaynak.

Gertik makalesinde CMC’yle ilgili şöyle diyor:

“Kıbrıs’ın İngiliz Dönemi’nde (1878-1960), adada bir Amerikan işletmesi olarak kurulan “Kıbrıs Maden Şirketi” (Cyprus Mines Corporation - CMC), 1912 yılında Lefke bölgesinde maden arama çalışmalarına başlamış ve 1913 yılından itibaren de bölgedeki maden ocaklarından elde edilen bakır madeni, ada dışına ihraç edilmiştir.

Maden aramada kullanılan sondaj makineleri ile maden işletme uzmanları Amerika’dan getirilmiş; iş gücü ise bölgenin Türk ve Rum nüfusundan sağlanmıştır.1916 yılında Kıbrıs Maden Şirketi’nin resmiyet kazanıp

kurumlaşması ile de madende çalışanlara sağlıklı ortamda yaşam koşulları sağlamak üzere yeni yapılar inşa edilmiştir.

Bu çalışmada, 1912 yılından başlayan ve 1974 yılına kadar süren 60 yıllık bir dönemde yaşanan endüstriyel gelişimle birlikte ortaya çıkmış yerleşkeye ait maden işletme yapıları, sosyal yapılar ve çalışanlar için ikamet amaçlı yapılar konu edilerek irdelenmiştir.

Günümüzdeki Gemikonağı sahil beldesinin oluşumu ve gelişimini sağlamış olan CMC Şirketi, geride bırakmış olduğu atıklar nedeni ile de adada çokça çevre sorunlarının yaşanmasına neden olmuştur…

XIX. Yüzyıl Endüstri Devrimi ile başlayan gelişmeler, tüm dünya için önemli bir eşik olmuştur. Sanayi kentlerinin oluşumunu belirleyen fabrika, demir yolu ve işçi yerleşkeleri küçük ölçekte Kıbrıs’ta da, Lefke kasabası yakınında kurulan maden şirketinin yaptığı çalışmalarla görülmektedir. Bir Amerikan Şirketi olan

CMC (Kıbrıs Maden Şirketi) Lefke’de1912 yılında başlayan çalışmalar, burada bir maden işçi yerleşkesinin oluşum sürecini de başlatmıştır.

Öncelikle madenin çıkarılması, işlenmesi, taşınması ve ada dışına ihraç edilmesi amaçlı üretim yapıları inşa edilmiştir. Daha sonra çalışanların ikameti için işçi evleri, usta evleri, mühendis evleri yapılmıştır. Bölgedeki nüfusun artması yanı sıra çevredeki bataklıklar, sağlık sorunlarını gündeme getirmiş, buna yönelik olarak

Pendaya (Yeşilyurt) köyünde hastane inşa edilerek bölge halkının hizmetine sunulmuştur. Bölgede ikamet eden çalışanların çocukları için de okullar yapılarak eğitim ihtiyaçları karşılanmıştır. Maden çalışanlarının temizliği için hamam, sosyal buluşmaları için lokal binası inşa edilmiş, hastanenin yakınında ise golf sahası düzenlenerek yerleşkenin sosyal gereksinimleri giderilmiştir.

1974 yılında kadar faaliyetlerini devam ettirmiş olan CMC’nin, faaliyette olduğu süre içerisinde bölge ekonomisine yaptığı katkı, sosyal yaşama getirdiği canlılık büyük olmuştur. Günümüzdeki Gemikonağı sahil beldesinin oluşumu ve gelişimi, halen bölge halkına hizmet veren Pendaya (Cengiz Topel) Hastanesi, golf sahası ve halen dar gelirli ailelerin konut ihtiyacını karşılayan işçi evleri, ilkokullar CMC şirketinin bölgeye katkıları olarak görülmektedir. Tüm bu olumlu kazanımlara karşın, madenin faaliyetinin durduğu 1974 yılından sonra, önceki yıllarda olduğu gibi rezervlerin, tüm havuzların, maden atıklarından oluşan tepeciklerin, CMC şirketi içersindeki tehlikeli maddelerin açıkta kalması ile Lefke bölgesinin ekolojik dengesini bozmuş, siyanürlü havuzların patlaması ile suya, denize karışması sonucu bitkileri, deniz canlılarını ve insan sağlığını tehdit

etmekle birlikte bölge insanlarında da hastalıklar görülmektedir.

Deniz kıyısında kirliliğin açıkça görülmesi ve denizde avlanmanın yasak olduğunu bilgilendiren levhalar deniz kıyısı boyunca yer almaktadır. Günümüzde İngiliz Garantör Devletinin himayesi altında bulunan şirketin içine girilmesi, patlayan ve açık şekilde duran havuzların nedeni ile tehlikeli ve yasaktır. Günümüzde, CMC

Şirketi’nin kalıntı ve atıkları, çevre ve bölge halkının sağlığı için tehdit oluşturmakta, acil önlemleri gerektirmektedir”.

Beğendim 0 Muhteşem 0 Haha 0 İnanılmaz 0 Üzgün 0 Kızgın 0

SEN DE DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ!

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yükleniyor

BU HABERİ OKUYANLAR BUNLARI DA OKUDU

YAZARLAR

tümü
    Takımlar O G B M Av P
1 YENİCAMİ AK 4 4 0 0 6 12
2 MAĞUSA TÜRK GÜCÜ 4 3 1 0 9 10
3 BAF ÜLKÜ YURDU 4 3 0 1 6 9
4 GENÇLİK GÜCÜ TSK 4 2 2 0 6 8
5 CİHANGİR GSK 4 2 1 1 0 7
6 LEFKE TSK 4 1 3 0 3 6
7 GÖNYELİ SK 4 2 0 2 0 6
8 ÇETİNKAYA TSK 4 1 2 1 -1 5
9 MERİT ALSANCAK YEŞİLOVA SK 4 1 2 1 -2 5
10 ESENTEPE KKSK 4 1 1 2 -5 4
11 GİRNE HALK EVİ 4 1 0 3 1 3
12 TÜRK OCAĞI LİMASOL 4 1 0 3 -2 3
13 DOĞAN TÜRK BİRLİĞİ SK 4 1 0 3 -3 3
14 KÜÇÜK KAYMAKLI TSK 4 0 3 1 -3 3
15 BİNATLI YSK 4 1 0 3 -6 3
16 L. GENÇLER BİRLİĞİ SK 4 0 1 3 -9 1
yukarı çık