Maraş konusu ve Taşınmaz Mal Komisyonu bütçesinin yetersizliği

  Maraş konusu son zamanlarda ülkenin en önemli gündemlerinden biri durumundadır. Maraş sahil şeridinin bir bölümünün ve bazı caddelerinin halkın kullanımına açılması ve orada bir park oluşturulması Dünya’ da yankı buldu.
   Türkiye ve Kuzey Kıbrıs tarafından yapılan açıklamalarda oradaki özel kişilere ait mülklere dokunulmayacağı ve mülklerin eski sahiplerinin kuzeydeki Taşınmaz Mal Komisyonuna başvuru yaparak iade ve tazminat taleplerini bildirmeleri istendi.
   Bu hamle aslında, Rumların Maraş’taki malları için, doğrudan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine gitmelerini önleyecek ve onları iç hukuk olarak kabul edilen Taşınmaz Mal Komisyonuna yönlendirecektir.
   Öte yandan, Taşınmaz Mal Komisyonu yasasına göre, bir malın iade edilebilmesi için, o malın askeri bölgede olmaması gerekiyor. Bu bağlamda, Maraş’ın önce Bakanlar Kurulu kararı ile askeri bölge statüsünden çıkarılması ve iade edilecek mallar kapsamına alınması gerekmektedir.
   BM’nin 550 sayılı kararına göre, Maraş’ın BM yönetimine devredilmesi ve 1974’teki yasal sahipleri dışında yerleşime açılmaması gerekiyor. BM ve AB’de yaptıkları açıklamalarda buna işaret ettiler.
   Uzun zamandan beridir, Maraş’ın vakıf malı olduğu iddiaları seslendirilmektedir. Bu iddia AİHM nezdinde mutlaka kanıtlanması ve bunun için de girişim yapılması gerekmektedir. Ayrıca, AİHM,  2006 yılına ait Arestis davasında, bölgenin vakıf malı değil, mülkiyet hakkının başvuru sahibine ait olduğu kararını vermiştir. Bütün bu realitelerin de göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.
   Maraş’ta son günlerde yaşanan gelişmelerden sonra, aldığımız bilgilere göre, bizdeki Taşınmaz Mal Komisyonu’na (TMK) yapılan başvurular 47 adet artarak 281’den 328’e çıkmıştır. Maraş kökenlilerin TMK’ya yaptığı başvurularda sadece iade ve kayıp kira bedellerini talep etmeleri yönünde yönlendirildikleri belirtiliyor.
   Taşınmaz Mal Komisyonu, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin Xenides-Arestis v. Turkey davasında vermiş olduğu hükümler uyarınca, Taşınmaz Mal Yasası (67/2005 sayılı yasa) çerçevesinde oluşturulmuştur.    

   Komisyona bugüne kadar toplam 6753 başvuru yapılmış ve 1246 tanesi sonuçlandırılmıştır. Başvuranların mal bedeli olarak bugüne kadar toplam yaklaşık 312 milyon sterlin tazminata karar verilmiştir. Ayrıca, 3 iade, 2 takas ve tazminat, 7 iade ve tazminat, 1 tane kısmi iade ve 1 başvuru için de çözümden sonra iade kararı verilmiştir.
   Çözüme ulaşan ve tazminat ödenmesi gereken dosyalardan 200’den fazla dosyaya kaynak yetersizliğinden dolayı maalesef 6 yıldır ödeme yapılamamıştır. Bahse konu ödemelerin yapılabilmesi için de yaklaşık 104 milyon Sterline (yaklaşık 1 milyar TL ) ihtiyaç duyulmaktadır. Ayrıca, 5 binden fazla dosya da henüz incelenememiştir.
   Komisyona yapılan başvuruların nerdeyse yüzde 90’dan fazlası tazminat alma şeklindedir. Başvuru yapanların çoğunluğunun yaşlı ve hasta olması onları tazminat alma yönüne kaydırıyor.
   Devletin komisyona ayırdığı Bütçenin az olduğu herkes tarafından seslendirilmektedir. 2020 yılında devlet bütçesinden Komisyon için yaklaşık 100 milyon TL kaynak ayrılmıştır. Yaklaşık 10 milyon sterline denk gelen bu kaynak yaklaşık 104 milyon sterlin tutarındaki ihtiyaç duyulan rakamın nerdeyse yüzde 10 oranını karşılayacaktır. Gelinen konakta, TMK’ya yapılacak başvuruları ödemek için Komisyonu bütçe ve personel olarak güçlendirmek gerekmektedir.  Maraş’la ilgili yeni açılımların konuşulduğu bir zamanda, bu konunun da gündem yapılması şarttır.
   Taşınmaz Mal Komisyonuna ayrılan yetersiz bütçenin Türkiye yetkilileriyle birlikte değerlendirilmesinde fayda bulunmaktadır. Aksi halde, uluslararası hukuk içinde yer alan taşınmaz mal komisyonu tazminat ödemelerini yeterli bir şekilde yerine getiremediği için, işlevsiz kalacak ve Rumların AİHM’e başvuruları günden güne artacaktır. Maraş konusunun gündemde olduğu bu dönemde, TMK’nın önemi göz önünde tutularak bütçesinin ve işlevinin artırılması için ivedi şekilde harekete geçilmelidir.
  

YORUM EKLE

banner111

banner34

banner75

banner88

banner110

banner104