Montenegro Turizm gelişimi ve Kıbrıs Turizmi benzerlikleri

“Researchgate “ akademik camianın son iki yıldır en fazla uğrak sosyal mecrası haline geldi. Akademisyenler burada birbirleri ile temas ediyor, iletişime geçiyor ve yayınlanan akademik bildirilerden haberdar oluyorlar. Daha yeni yazdığım Macau adası ve casino sektörü üzerine olan bildiri, benim yaklaşık on yıl önce Opatya Hırvatistan`da buluştuğum akademisyenler Iva Bulatoviç, Ana Strajancevic de dikkatinden kaçmamış olsa gerek, bana geçtiğimiz günlerde kendilerinin de benzer bir konudan dolayı yaptıkları çalışmayı incelememi istediler...” Montenegro Casino iş dünyasının, turizm gelişimine koyduğu katkılar” üzerine yaptıkları çalışma idi.

Turizm Sektöründe istikrarı belirleyen turist profili

Birçok farklı turizm destinasyonu son yıllarda kitle ( mass ) turizmin getirdiği yoğunluk ve tatile çıkanların artık sakinlik ve dinginlik isteklerini de tatmin etmek amacı ile turizm sektöründe istikrar faktörünün özel ilgi turizmi ile aşılacağına inanıyor.

Bu uğurda SIT ( Special Interest Tourism ) daha fazla denenir bir yöntem olmaya başladı. Bu yöntemlerden bir tanesi de araştırmacı akademisyen Leiper ìn 1989 yılında açıkladığı gibi turizm, casino ve oyun oynayan kişilerin tipoloji araştırmaları ile ilgili araştırma. Yaptığı bu araştırmada “Wanderlust “ ( turistlerin bir ülkeyi ziyaret ettikleri zaman hem vahşi hayat ve doğa ile ilgilenenler ayrıca sunlast dediğimiz deniz, kum, güneş yani kitle turizminin birleşiminden oluşan turist profillerine değinmekte. Wanderlast turistlerin, sunlast denilen turist profiline göre, casino tercihleri çok az.

Eğlence ve oyun sektörü üzerine dünyadan biraz istatistikler…

Uluslar arası boyutta incelediğimiz zaman dünya casino sektörü yaklaşık 450 milyar dolar bir hacmi barındırmaktadır. Bu hacmin yüzde 6 oranındaki bir kısmı online casino ve bu casinoların toplamda bir yılda yaptığı ciro bu 450 milyarın yüzde onu. Dünya üzerinde Las Vegas ve Macau bu sektörün en önde gelenleri. Las Vegas `da bir yılda elde edilen brüt gelir 71,1 milyar dolar iken, bu rakam Macau da 28.4 milyar dolar olarak belirtilmiş. Las Vegas`da Las vegas Sands ( 11,69 milyar dolar), MGM Grand ( 9,46 milyar dolar ), ve Ceasars Resort ( 3,88 milyar USD ) yıllık gelirleri ile en ön plana çıkanlar. 2017 statista verilerine göre casinoların yüzde 43 oranında olanı Asya Pasifik, yüzde 41 de Amerika kıtalarında bulunmakta.

Turizm destinasyonu olarak Montenegro

Montenegro bizim adamızdan yaklaşık üç kat büyüklüğünde ve Balkanların Güneydoğu kısmında bulunmakta. Adriyatik kıyılarında is 294 km bir alanı var. Müthiş bir tarihi ve kültürel varlığın da sahibi olan bu güzel Adriyatik ülkesi tıpkı Kuzey Kıbrıs gibi Turizm sektörünün en fazla büyüme kaydettiği ülkelerin başında geliyor. Kuzey Kıbrıs adasına göre nispeten daha soğuk bir iklime sahip olduğu için de, çok daha yüksek dağları ve doğal kanyonları var.

( WTTC World Tourism and Travel Council ) bildirdiğine göre de 2017-2027 yılları arasında ise dünyanın turizm endüstrisinde 18.sırayı alacak olan bir destinasyon. 2016 yılında 1,813, 817 turist yaklaşık olarak 11 milyon 250 bin geceleme kaydetmiş. Çok güzel bir istatistik de ortalama geceleme sayılarında ki bu rakam 6,2 geceleme. Bizdeki ortalama geceleme 3.8- 4 gece arası.

Biraz daha istatistiklere devam edecek olursak 2017 yılında 404 otelin toplam 12 adeti 5 yıldız, 136 adeti 4 yıldız,145 otel 3 yıldız, 88 otel 2 yıldız ve 23 otel de 1 yıldız olarak tescil edilmiş. Toplam yatak sayısı ise 40 bin 358. Şu andaki devlet yapısını oluşturan bütün mekanizmalar tamamı ile turizm sektörünü ekonomik gelişimin baş tacı yapmış ve bu amaçla dört ve beş yıldızlı otellerin çoğalması için ulusal ve uluslar arası yatırımcılara çok önemli avantajlar sunmaya başlamışlar.

Montenegro ( Karadağ ) sunduğu yatırımcı avantajları

Devlet dört ve beş yıldızlı otel yatırımlarını artırmak için KDV oranlarını çok ciddi şekilde aşağıya çekmiş. Adı “Turizm Sürdürülebilir ve Kalkınma Bakanlığı” olan bakanlık ise vergileri nerede ise sıfırlamış ve aynı şekilde yatırım yapanların tüm vergilerinin on yıllığına minimuma çekilmesini sağlamış.

Biraz örnek verecek olursam, konaklama, yiyecek, içecek KDV oranlarını yüzde 7 ye çekmiş. Müthiş bir rakam. Devlet yani bakanlık ısrarla Karadağ ın bir yaz destinasyonu olmadığını, alternatif turizm modellerinin tüm yıla yayıldığı, doğa, MICE, kültür ve son yıllarda çok önemli bir turizm türü olan “Nautical “ turizm yani deniz turizmi, yelkenli, tekne aktivitelerinin birleşiminden olan turizm modellerini ön plana çıkarmak istedikleri bir yapıya doğru gitmektedirler. Tabii burada önemli bir sayfayı da Casino yani eğlence turizmine açmamız gerekecek.

Montenegrodaki Casino sektörü

Montenegro`da toplamda 5 adet casino var. Bu casinolar dört ve beş yıldızlı otellerde bulunmakta. 2592 yatağın olduğu casino sektörü gelişimi daha fazla İtalya, Rusya, Çin ve Arnavutluktan gelen misafirleri ağırlamakta. Yerli halka ise gazinolar tamamı ile açık. Vergileri o kadar çok düşürdüler ki devlet casinolardan yılda sadece 50 Bin Euro lisans parası bir de her makine başına aylık aldıkları 20 Euro ve Casinonun her ay beyan ettiği gelirin toplam yüzde 10’luk bir oranını alıyorlar. ( National Gaming Act 2011 ).

Montenegro halkı ekonomik gelişim sürecinde özellikle yerli halkın casino ve eğlence sektörünün getirdiği farklı iş alanlarında iş bulmasını en önemli açılım olarak görürken, tarihi ve kültürel varlıkların casino sektörünün gelişimi ile alakalı olarak daha fazla korunduğunu, daha fazla dinlenme ve rekreasyon alanlarının ( cafe, park, restoran ) yapılmasını en önemli artılar olarak görmektedir. Olumsuz tarafları da var muhakkak örneğin yerli halka tamamı ile açık olduğu için, eskisine göre casinolarda para kaybedenler daha fazla olmuş. Bu da beraberinde bazı sosyal bozulmalara sebebiyet vermiş. Bir diğer olumsuz sonuç ise özellikle son yıllarda artan ve eğlence sektörünün getirdiği doğal bir sonuç olan clubbing ve alkollü içki tüketiminde artış olmuş. Şahsımca bu turizm sektörünün gelişmesi ile doğal olarak gelişen bir açılım. Hit Montenegro Doo şirketinin sahibi olduğu Beş yıldızlı Maestral, Casino Avala Do onun çalıştırdığı Avala hotel, Dzek Pot şirketinin sahibi 5 yıldızlı Royal Hotel Splendid ve ayni şirketin sahibi olduğu Hilton Montenegro, ve Queen of Montenegro otellerin misafirleri ile bir anket çalışması yapılmış. Bu arada Casino Royal Splendid hotelin 322 odası olduğu ve Merit International ile 2016 yılından beri iş anlaşması ortaklık içerisinde olduğunu belirteyim. Bu açıdan Merit International otellerinin bu kulvarda elde ettiği tecrübe ve başarıları da görmek lazım. Bu arada Hilton Hotel Jack Pot doo şirketinde olduğu ve tıpkı Splendid gibi Merit International ile işletme ortaklığı yaptığını da söylemekte fayda var. 157 oda, 23 suite ve toplamda 360 yataktan oluşuyor bu güzel otel. Ülkemizdeki benzerlerine göre buradakiler hem canlı oyun, hem de slot makinesi açısından çok daha küçük. Her şeye rağmen, devlet yetkilileri daha etkin kontrol mekanizması ve iyileştirilmiş kanunlar ile bu sektörden daha fazla gelir elde etmeyi hedefliyorlar.

2020 yılından sonra ülkelerinde daha tematik, daha büyük casinolu otel yatırımları görmek için, yatırımcılara daha çok fırsatlar yaratmayı planlamaktalar. Burada endişe, sadece casinoların complimentary ( bedelsiz ) servislerinin daha fazla kontrol altına alınıp, esnaf için daha yararlı unsurları geliştirmenin yollarını arıyorlar. Aşağı yukarı, bizim ülkemiz ile benzerlik gösteren bir casino sektörleri var.

Montenegro`daki gelişmelerin yakın takipçisi olacağım. Her atılan olumlu adım şartlar eğer uygun ise Kuzey Kıbrıs Turizm sektöründe de uygulanabilir. Turizm sektörümüzün bu açıdan dinamiklerini iyi okumak gerekli.

Turizm dolu günler dilerim.

YORUM EKLE

banner75