Thomas Cook gerçekleri ve geleceğe yönelik adımlar

Turizm sektöründe Müthiş bir sarsıntı tüm dünyanın seyahat endüstrisinin can damarını yerle bir etti. Belki de adı turizmde güven ve güvenliğin birlikte anıldığı en önemli markalardan birisi Thomas Cook iflas etti. Düşünün bir kere, öncelikle İngilizlerin, daha sonra da tüm dünyaya yayılan tur operatörlüğü sistematiği içerisinde ezberlerin bozulduğu bir iflâs anlaşması sonunda bu dünya devi yerle bir oldu bir anda.
   Hiç unutmam, üniversitenin ikinci sınıfında okurken, turizme giriş ( Introduction to Tourism and Hospitality ) dersinden sonra aldığımız the Business of Tourism dersinde kullandığımız bir kitap vardı. O zamanlarda okulumuzun tüm kitapları o kadar en güncel ve en son baskı kitaplardı ki; bu kitaplar benim kişisel gelişimim açısından önemli bir yer tutmakta idi. Bu yüzden kitaplarıma hala daha gözüm gibi bakmaya çalışırım ve kütüphanemin en güzel yerini süslemektedirler. 1990 yılında altıncı baskısı çıkan Donald Lundberg imzalı “ The Tourist Business”  kitabının o zamanlardaki Thomas Cook hakkındaki sayfalar aklıma geldi. Tam yirmi dokuz yıl bu önemli kitabın sayfalarında turizm sektörünün iş dünyası, geçmişi, ekonomisi, işletmesi, pazarlaması, seyahat ve kültürel coğrafyası gibi müthiş konular vardı. Seyahat ve turizm tarihi konu başlığında ise Thomas Cook ve oğlu ( Thomas Cook and Son ) nu anlatan ve seyahat endüstrisinin mucitleri başlığı altında önemli bir konu vardı. Bu sayfaları belirttiğim gibi bu kadar yıldan sonra açtım ve otuzbir ve otuzüçüncü sayfalar arasında çok mükemmel bilgilere tekrardan ulaştım. Simdi sizlere bunları aktarma zamanı…
   Thomas Cook kimdir?
   İngiltere`nin Derbshire bölgesinde doğan Thomas;  seyahat dünyasında daha önceki benzerlerinden ayrılarak; ilk kez organize ettiği bir seyahatten dolayı ve bu işin karşılığında “komisyon” alan ilk profesyonel seyahat acentesi sahibi ve iş adamıdır.  Koyu bir dini aileden gelen Thomas Cook önceleri marangozluk mesleği ile uğraşmış, daha sonraları seyahat ve gezi düzenleyerek para kazanılacağının farkına varmasından sonra tamamı ile bu mesleğe adım atmıştır. Tarihin sayfaları 1841 yılını gösterdiği zaman o yılların İngiltere`nin en popüler taşıma aracı olan tren ile 540 kişilik gidiş dönüş Leicester`dan Loughborough arasında yaklaşık 22 millik bir seyahat düzenlemiştir. Bu seyahate katılanlar kişi başı bir İngiliz Şilini ödemişlerdir. Bu seyahatten dolayı hiç kar etmeyen Thomas; daha sonra benzer işlerden kar elde edebileceğine inanmış ve bu operasyonlarına devam etmiştir. 1845 yılında artık Thomas Cook tam zamanlı çalışmaya başlayan Cook; Demiryolu şirketinden yüzde beş komisyonun artık hem kendine yetmeyeceği, hem de daha fazla insanların turlarına rağbet göstermeye başladıktan sonra tur operatörlüğü ve tur perakendecisi  ( retailer )  olmaya karar verdi. Bu önemli yılda Leicester`dan Liverpool`a organize ettiği bir seyahati daha eğlenceli de kılmak için ilk bu amaçla seyahat broşürü de bastırdı. 1846 yılında tren ve buharlı gemilerle yaptırdığı seyahatler çok popüler olmaya başladı ve yaklaşık 350 kişi İskoçya`ya seyahat etti. Tam beş yıl sonra ise yani 1851 yılına gelindiğinde ise; 350 bin kişi Crystal Palace`da organize edilen dünya sergi sarayını ziyaret etmek için hem seyahat hem de konaklama ihtiyaçlarını Thomas Cook vasıtası ile rezervasyonlarını yaptılar.
   Daha sonra ana merkez binasını Londra`ya taşıdıktan sonra özellikle Avrupa`nın çeşitli destinasyonlarına düzenlediği turlar ve özellikle İsviçre seyahat gezileri o yıllarda son derce popüler olmaya başladı. Hemen 1863 yılından sonra Amerikan iç savaşı sona erdiği o dönemlerde özellikle; New York ve Washington DC `ye İngiltere`den Amerika kıtasına seyahatler düzenlemeye başlamıştır. O dönemlerde yapılan bu 10-12 kişilik grup turları Thomas Cookùn kaleminden London Times`da yayınlanmaya başlamıştır. Hatta bu yazılarının Jules Verne`nin dünya çevresinde seksen gün adlı romanına ilham olduğu söylenmektedir. Thomas Cook 1878 yılında gözlerini kaybettikten sonra; oğlu John Cook şirketin başına geçmiştir. O dönemlerin en popüler seyahati ise P ve O Buharlı gemi şirketi olan ve Hindistan’a yapılan lüks seyahatler olmuştur.
   Thomas Cook nasıl bu hale geldi ve iflasını istedi?
   Dünyanın en büyük seyahat şirketlerinden İngiliz tur operatörü Thomas Cook, şirketi kurtarmak için yapılan son dakika görüşmeleri sonuç vermeyince resmen battı.178 yıllık şirketin batışı üzerine, dünyanın birçok yerine bu şirketle tatile gitmiş olan 150 bini aşkın İngiliz tatilcinin ülkeye geri getirilmesi için büyük bir geri dönüş operasyonu başlatıldı. Bu ülkeler arasında Türkiye de var. Son bir haftadır nerede ise tam gün yirmi dört saat Thomas Cook mağdurları İngiltere`ye ve dünyanın dört bir yanına kendi evlerine gönderiliyorlar.  Aslında Thomas Cook, batışını önlemek için gereken 200 milyon sterlini bulamamıştı. Söylenildiğine göre şirketin uzun vadeye yayılan borç miktarı tam iki Milyar Amerikan Doları. Bazı üst düzey yöneticileri sıkı takibe alan ve onlar hakkında şimdilerde görüşlerini beyan eden İngiliz Guardian gazetesinden Patrick Collinson'a göre, sorunun kaynağı daha eskilere dayanıyor. 2007'de yapılan kötü bir şirket evliliğinin, tırmanan borçların ve internet üzerinden tatil planlama furyasının kurbanı oldu aslında. Yakın zamanda bunlara bir de Brexit belirsizliği eklendi.
   Sürekli İngiliz hükümetinin sürekli Brexit konusunda topu taca atması, böylesine büyük bir şirketin yardımına koşamaması da şirketin batışında önemli bir etken aslında. 
   Bu dünya devi İngiliz seyahat acentesi CEO su ve İcra kurulu başkanı İsviçreli  Peter Fankhauser yaptığı açıklamada önemli satır başlıklarını da sıraladı. Bunların en başında geleni ise Seyahat endüstrisinde “Değişen Eğilimler” noktasını ön sıralara yerleştirdi.  Ancak konunun detayına bakacak olursak perdenin gerisinde neler yaşandığına bir bakalım. 2007'de MyTravel adlı şirketle birleşip yıllık 75 milyon tasarruf yapmayı planlarken 1,5 milyar sterlin zarar etti. Bu şirket evliliği adeta öldürücü darbe gibi oldu.. 2018'de İngiltere nüfusunun yüzde 60'ı yurtdışında tatil yaptı. Ancak bu tatillerin içeriği zamanla değişime uğradı. Artık deniz tatili yerine şehir turları daha çok tercih ediliyor. Bu durum Ryanair, EasyJet ve Airbnb'ye yaradı. Kişisel değişen eğilimler bu satırlarda gizli.

Bunların müşterileri ise daha çok internet üzerinden rezervasyon yapıyor. Zararlı çıkan ise maliyetli ofislerde paket tatil satışı yapan şirketler oldu. Thomas Cook'un toplam 560 ofisi vardı. İngiltere’de tatile çıkanların sadece 7'de biri seyahat acentesine giderek tatil satın alıyor. Bunların çoğu 65 yaş üstü, alt sosyo-ekonomik gruplara mensup insanlar. Bu batışta iklim krizinin de etkili olduğu vurgulanıyor. Mayıs 2108'de Avrupa çapında hissedilen sıcak hava dalgası, insanların tatil planlarını geciktirdi ya da evde kalmalarına neden oldu. 2019'da ise daha önce de yazdığım gibi; Thomas Cook, Brexit belirsizliği ve bunun sonucu olarak Sterlin'in değerinde düşüş nedeniyle müşterilerinin tatil planlarını ertelediklerini açıklamıştı. Thomas Cook'un en büyük rakibi İngiliz-Alman ortaklığı Tui de bu gelişmelerden etkilendi. Ancak onun borçları çok daha az ve kendi otelleri ve gemileri var. Thomas Cook'un batması hem onun hem de paket tatil girişimlerini artıran EasyJet'in işine yarayacak. Dünya çapında 6.000 otel işletmesi ise bu batıştan zarar görecekler arasında. Çünkü anlaşmalı kapatılan sezonlar ve odalar var. Bu arada Şirketin 20 binin üzerinde çalışanının geleceği ise tam anlamı ile bir meçhul.
   Bu yazdıklarım ışığında; bizde de bin bir güçlükle ayakta durmaya çalışan turizm dünyamıza dikkat edelim derim. Ülke tanınmamışlığın da etkisinde siyasi ve ekonomik birçok kriz ile boğuşurken;  turizm sektöründe devletin gerekli açılımları yapması için TC ile imzalanan protokoldeki maddeleri hayata geçirmek çok hatta hayati derecede önem kazanmış durumda. Neden mi? Turizm protokolünün birinci maddesi yeni TC- KKTC teşvik mevzuatı ile hazırlanması gerekli olan kitapçık var. Tedbirler acilen alınmalı ve operatörlerin haykırışına kulak verilmeli. Bu gidişle ülkeye turist getiren tur operatörlerini de Kuzey Kıbrıs Turizm sektörünü de hiç istemesek bile maalesef kara bulutlar bekliyor.  Oteller ve çalışanlar böylesine önemli bir domino taşından payını olumsuz yönde alabilme olasılığı çok yüksek.

 

Turizm dolu günler bizlerle olsun…
 

YORUM EKLE

banner108

banner107

banner88

banner96