Tüm dünya’nın sevdiği mantı

HÜSEYİN DEĞIRMENCİ

   Birbirini karşılıklı etkileyen bir grup insanın öğrendiği davranışlar ve sahip olduğu paylaşımlar kültürün yapı taşlarını oluşturmaktadır. Kültürün önemli bir yönünü oluşturan yemek de benzerlikleri ve farklılıklarıyla, toplumların yemek kültürünü oluşturmaktadır.
   Sofra ve yemek kültürü bir milletin kimliğidir. Her milletin yemek kültürü birbirinden farklı iken aynı zamanda da ortak kültürün mirası birçok ürün bulunmaktadır. Bunlardan birisi de tüm Dünya’ nın sevdiği mantı. Geçen hafta İzmir’den gelen değerli Üstadım Etibol Mantı Direktörü Serkan Duran ve Yüksekbaş Gıda Direktörü Engin Yüksekbaş ile yaptığımız sohbette Türk Mutfağının bir parçası olan mantının aslında tüm Dünya Mutfağının vazgeçilmezi olduğunu öğrendim. Yaptığımız sohbet içerisinde yeni trend mantı üretiminde daha sağlıklı ve besleyici ürünler kapsamında tamamen soyasız üretilen mantılar ve gıda boyası kullanılmadan doğal sebzeler ile yapılan renkli tortellini ve mantılar benim fazlasıyla ilgimi çekmiş ve heyecanlandırmıştır. Maliyetleri düşürmek adına her geçen gün soyanın et yerine fazlasıyla hayatımıza girdiği bir noktada tamamen soya içermeyen mantı üretimleri ve sağlıklı beslenmeye da katkı sağlayacak hiçbir katkı maddesi içermeyen renkli sebzeli ürünler yediden yetmişe belli ki tüm tüketicilerin takdirini kazanacaktır.
   Bu haftaki yazımda sizler için Dünya’ daki mantı kültürünü ve yeni trend mantıları paylaşacağım.

 

Mantı kültürümüz
   Hamur, kıyma ve yoğurdun muhteşem uyumu… Üzerine bir de tereyağlı, biberli sos işte sizlere harika bir yemek.
   Zahmetli bir yemektir mantı. Hamur usta eller tarafından incecik açılır. İçerisine harika uyuma sahip mantı malzemesi konur ve yine o usta eller tarafından bohça ya da üçgen şeklinde kapatılır.
  

Peki, geleneksel lezzetlerimiz arasında yer alan mantının tarihini hiç merak ettiniz mi?
   Biraz araştırdığımızda mantı ile ilgili güzel detayları öğrenebilirsiniz. Türkçe’ de bildiğimiz mantı, değişik ülkelerde değişik isimler ve şekiller almış, farklı iç malzeme ve soslar ile servis edilmiş. Türkler için mantı başlı başına bir yemek olup, bazen haşlanıp, bazen kızartılıp, bazense buharda pişirilerek bir sosla servis edilen ve kaşıkla yenilen bir yemektir.”
   Türklerin bildiği mantının çeşitleri yine Türklerin yaşamış olduğu Orta Asya ve Kafkasya’da bulunan lezzetlerden ortaya çıkmıştır. Mantı ve çeşitleri aslında nesilden nesile paylaşılan kültürel bir mirası ortaya koymaktadır. Mantı dendiği zaman, içi dolgulu hamur parçasına verilen genel bir isim olarak kabul edilir, ancak farklı şekilleri ve isimleri mevcuttur.
   Mantının malzemesi her zaman kıyma olmayabilir. Orta Asya ülkelerinde ve bizde, mantının içine çok çeşitli malzemeler konur. Patates, kuşbaşı et, nohut, mercimek ve tavuk eti mantının başlıca iç harçları olmuştur. Bu iç malzeme çeşitliliği mantının pişiriliş şekline de ilham vermiş olacak ki, mantı yöreye bağlı olarak fırında, buharda, kızartılarak ya da haşlanarak pişirilebilir.
  

Peki, bu güzel ve zor yemeği ilk kim tattı biliyor musunuz?
   Mantının kökeni Çin’e dayanıyor. Adını da Çin-Kore kökenli “mantou” sözcüğünden almıştır. 
   Bizim şu anda mantıyı seviyor ve yiyor olmamızın nedeni ise Orta Asya Türkleri…
   Çünkü mantıyı Çinliler’ den 13. yüzyılda öğrenenler Orta Asya Türkleri… Zaten mantının Anadolu’ya kadar uzanan serüveni de orada başlamış.
   Mantı Anadolu’da da çok eski tarihlerden beri yenen bir yemek. Üstelik Osmanlı saray mutfağında çok önemli bir yeri var. Örneğin Fatih Sultan Mehmet neredeyse her gün güne mantıyla başlamayı severmiş.
   II. Beyazıt da mantıya bayılan bir diğer padişahmış. Onun sevdiği mantı çeşidiyse buharda pişmiş olanıymış.
 

Dünya mutfaklarından mantı çeşitleri
   Mantının en sevildiği ülke Türkiye’den sonra Çin. Çin’ de mantının adı dumpling olarak karşımıza çıkar. Erişteyle birlikte dumpling, yeni yıl akşamlarında yenen kutlama yemeğidir Çinlilerin. Mantının şans, erişteninse uzun ve sağlıklı yaşam getirdiğine inanılır. Dumplingler bambu kapların içinde buharda pişirilir, üstüne yoğurt dökmezler, fakat genellikle soya sosuna batırarak yerler. Birçok çeşidi vardır. İçine etten deniz yosununa kadar her şeyi koyarak hazırlarlar. Çin’de ayrıca hem haşlanan hem de kızartılan bir mantı türü daha var: Wonton.
   Japonya’da mantının adı Gyoza’dır. Aslında Çin kökenlidir ve 17. yüzyıldan sonra Japon mutfağında yerini almıştır. Çoğunlukla buharda pişirilir ama haşlaması ve kızartması da yapılır. İçerisinde bol sarımsak, çeşitli sebzeler ve et bulunur. En sevileni, domuz kıyması, lahana ve frenk soğanı ile yapılanıdır.
   Kazak mantısı hamur parçalarının içine, koyun ya da at eti kıyması, bol karabiber, doğranmış balkabağı konularak özel tenceresinde buharda pişirilir. Üstüne tereyağı, ekşi krema ya da soğan sosu dökülerek servis yapılır.
   Kore’de mantıya Mandu denir. Mandu basitçe Kore hamur köftesidir. Çin ve Japon mantısıyla benzerdir. Sebzelerle, et ve balıkla yapılmaktadır. Genelde napa lahanası, turp, taze soğan ya da salatalık gibi sebzeler kullanılır
   Ruslar’ın mantısı pelmenidir. Sibirya mutfağına ait bu yemek kış günlerinde evlerde kurutulmuş balık, mantar veya etle yapılır. Artvin’de pelmeni ve Rus Mantısı adıyla yapılır. Pelmeni adının Urallarda yaşayan Pelmen’lerden geldiği, yemeğin Çin’e oradan da Avrupa’ya yayıldığı tahmin edilmektedir. Farklı şekilde sunumlarına ve tüketilmesine rastlanır. Örneğin, Ruslar özel bir sirkeye batırarak yerler.
   Sibiryalılar, hazır pelmenilere un serpiştirdikten sonra ayazda donana kadar bekletir, bez torbaya aktardıktan sonra dışarıda ayazda saklarlar. Yarım daire şeklini korur, ama yörelere göre farklı şekillerde görülebilir. İçinin eti boldur.
   Nepal mantısı momos, pirinç unu ve undan yapılan bir hamurun sebze, patates ve yak eti ile doldurulması ve özel buhar aparatı üzerine dizilip pişirilmesiyle hazırlanır. Çok acı bir sos ile servis edilir.
   Polonyalıların mantısı ise pierogidir. Yarım daire şeklinde hazırlanır, lahana, et ve patatesle doldurulur. Şekli ayçöreğini andırır. Pierogi de çoğunlukla mantı gibi tuzlu suda haşlanıyor. Aynı zamanda fırınlanmış veya kızartılmış versiyonları da bulunuyor.
   Ukrayna mantısı Vareniki, Polonya mantısına çok benzer. Kelime anlamı da haşlanmış şey demektir. İçine genel olarak patates, peynir, mantar, lahana, hatta vişne bile konuyor.
  

Yeni nesil süper lezzet: sebzeli mantı& tortellini
   Yeni trend mantı ve tortellini gibi hamur işlerinin daha da lezzetli olup, besleyici özelliğini artırmak ve farklı renkler ile her yaştan tüketicinin beğenisi kazanmak ve tercihi olmak için renkli sebzeli ürünlerin üretimleri başlamıştır. Burada renklendirme amacı hiçbir katkı maddesi kullanılmıyor. Sağlıklı ve renkli mantıların üretiminde yeşil mantı için ıspanak, kırmızı mantı üretiminde renk vermesi amacı ile domates ve pancar gibi kırmızı sebzeler, sarı renk için ise havuç kullanılıyor. Bu sebzeleri yıkayıp blenderden geçirip suyu ile birlikte hamura karıştırılması hem renk hem de lezzeti için yeterli olabiliyor. Geriye eşsiz, farklı renk ve lezzetlerde mantı ve ürünleri ortaya çıkıyor.
  

YORUM EKLE

banner111

banner75

banner88

banner110