• 09 Temmuz 2018, Pazartesi 14:41
İhsan ErolÖZÇİL

İhsan Erol ÖZÇİL

Gıda atıkları için duyarlı olalım

Gıda atıkları, tabakta kalan ürün, hiç kullanılmamış ürün, taşıma, hasat, üretim esnasında ya da gıdaların kullanılamayan, yenilemeyen durumlar söz konusu olduğunda ortaya çıkan atıklardır. Gıda atıkları tarladan başlayıp, tüketime kadar her aşamada meydana gelebilir. En fazla gıda atığı üretim ve tüketim aşamasında meydana gelmektedir. Gıda atıklarının oluşmasında en temel etken insandır. Özellikle gelişmiş ülkelerde gıda atıkları daha fazla meydana gelmektedir. Bu durum sonucunda da gıda üretiminde kullanılan ham madde kaynaklarının azalmasına ve tükenmesine neden olmaktadır. Azalan ham madde kaynaklarına hem üretici hem de tüketici doğrultusunda bakacak olursak ürün verimini ve ürünlerin satış ve alış fiyatını olumsuz etkilemektedir. AB’ de yapılan istatistikler sonucunda her yıl toplam 90 milyon ton veya kişi başına 180 kg gıda maddesinin atıldığı ortaya çıkmıştır.

Avrupa da yapılan araştırmalara göre ise yılda kişi başı yaklaşık 16 ton malzeme kullanıldığı ve bu kullanılan malzemelerin yaklaşık olarak 6 tonun atık olarak israf edildiği iddia edilmektedir. Gıda atıkları, su, toprak, hava kirliliğine, enerji kaynaklarının kaybedilmesine ve birçok sebeplere bağlı olarak insan ve hayvan sağlığını son derece olumsuz etkilemektedir. Üstelikte günümüz şartlarında birçok insan açlık ile savaşırken bu oranlarda gıdaların israf olması son derece trajik bir durumdur. Sadece çöp olarak nitelendirilen gıda atıklarının, hem maddi hem de manevi sağlık, hastalık, açlık gibi açıdan zararı yadsınamayacak kadar çoktur. Çevre kirliliğinin hızla arttığı dünyamızda fabrikaların en önemli çabalarından birisi atıkların çevre kirlenmesine neden olmadan atılması olmalıdır. Yeterli bir sonuç almak oldukça fazla çaba gerektirmektedir. Bundaki başarı oranı tesisin konumu, dizaynı ve teknolojisiyle ilgilidir.

Çevrede doğal olarak bulunmayan materyallerin çevrede bulunması çevre kirliliği olarak bilinmektedir. Pek çok ülkede bu arada ülkemizde de gıda maddeleri üretimi nüfusla paralel olarak artmamaktadır. Bu durumda yapılacak şey gıda ve yem maddelerinin üretimi için her türlü kaynağı harekete geçirmektir. Gıda sanayinin pek çok endüstri kolunda ürün yanında artıklar da ortaya çıkmaktadır. Gıda sanayi atıklarının değerlendirilmesi düşünüldüğünde atıkların kompozisyonu (karbonhidrat, protein, yağ gibi), toksik bileşenlerin varlığı (ağır metaller, herbisit ve insektisitler gibi), atığın bulunabilirliği, dönüştürülebilirliği, fiyatı, üretilen ürünlerin kullanımı, rekabet durumu, yatırım masrafı, sosyo-ekonomik ilişkiler mutlaka göz önüne alınmak durumundadır. Son 7 yılda ABD’de az da olsa umut verici gelişmeler olduğunu gözler önüne sürüyor. Örneğin ABD’de gıda atığı geri dönüşüm programı uygulanan Seattle gibi orta ölçekli şehirlerde, şehir sakinleri “Attığın Kadar Öde” (Pay As You Throw – PAYT) tedbiri ile belli miktarda çöp miktarını aştıklarında ücretini vererek çöplerin toplanması politikasını uygulamaya başlamış durumdalar. Arjantin’de inişli çıkışlı süren uygulama AB ülkelerinde Almanya, Hollanda, İsveç, Danimarka, Avusturya ve Finlandiya da popülerleşmiş durumda ama diğer ülkelerde henüz istikrarı yakalayamamış durumda. İngiltere “Flat rate per bin” (her çöp kovası için hacmine göre sabit fiyat) metodundan pek vazgeçmek istemiyor.

Bu tip programlar, işin en başında gıda fazlası oluşumunu; gıda kazanımı hiyerarşisinde daha kaynağında azaltmasından başlayarak, insanların ihtiyacı kadar satın alma yapmalarını, çöplerini sınırlamalarını ve sıralamalarını sağlayarak atık toplanmasına daha aktif katılımcı sağlıyor. Bu nedenle, “Attığın kadar öde”nin benimsenmesi, gıda artıklarının geri dönüştürülmesinin önünü açıyor. Gıda atıklarının geri dönüştürülmesinin birçok faydası var. Gıda atıkları, toprağı zenginleştiren ve düzenli depolama alanlarından güçlü bir sera gazı olan metan emisyonlarını düşüren kompostlama için kullanılabiliyor. Aynı zamanda belirli bir alanda ihtiyaç duyulan depolama alanını da önemli ölçüde azalttığı gibi, çöp toplama için gereken sıklığı da azaltıyor. Dünyamızda bugün gereksinimlerimizi erdeme dönüştürebilsin, yapılmaması gerekenlerin artık farkına varalım, ve ihtiyacımız kadar üretelim ve ölçülü bir şekilde tüketelim, israfı en aza indirgeyelim.


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


YAZARLAR

tümü
    Takımlar O G B M Av P
1 MAĞUSA TÜRK GÜCÜ 13 10 2 1 17 32
2 YENİCAMİ AK 12 9 2 1 18 29
3 DOĞAN TÜRK BİRLİĞİ SK 12 7 0 5 9 21
4 CİHANGİR GSK 12 6 3 3 2 21
5 TÜRK OCAĞI LİMASOL 12 6 2 4 9 20
6 MERİT ALSANCAK YEŞİLOVA SK 12 6 2 4 1 20
7 GÖNYELİ SK 12 6 1 5 4 19
8 LEFKE TSK 13 5 4 4 0 19
9 BAF ÜLKÜ YURDU 12 5 3 4 8 18
10 ÇETİNKAYA TSK 12 5 3 4 0 18
11 KÜÇÜK KAYMAKLI TSK 12 2 7 3 -10 13
12 GENÇLİK GÜCÜ TSK 12 2 4 6 -8 10
13 BİNATLI YSK 12 3 1 8 -10 10
14 GİRNE HALK EVİ 12 2 1 9 -9 7
15 ESENTEPE KKSK 12 2 1 9 -15 7
16 L. GENÇLER BİRLİĞİ SK 12 1 4 7 -16 7
yukarı çık