• 08 Ekim 2018, Pazartesi 8:47
Prof. Dr. MehmetHASGÜLER

Prof. Dr. Mehmet HASGÜLER

Sabahın ilk saatleri…

Sabahın erken vakti… Gün doğumunun ilk anları… Güneşin ilk ışıkları vuruyor yeryüzüne. Geceden, karanlıktan çıkışın o ilk dakikaları... Bu anlarda ışık sadece üzerimize değil içimizde bir yerlere de vurur gibi gelir bana. Sanki ruhlarımızın da aydınlandığı tuhaf bir hal gibi...

Lefkoşa’da, oturmuş gökyüzünün aydınlanışını izlerken nedense bana tüm bu duyguların ülkemizde en iyi hissedildiği yerdeymişim gibi geliyor hep.

Bölünmüş bir şehirde, Kuzey ve Güney arasındaki o sınır bölgesinde... Bilinçaltımın derinliklerinde yatan ve bende bu hissiyatı yaratan ne olabilir? Açıkçası, bilmiyorum.

Olanı kabullenmenin getirdiği tuhaf bir melankoli mi? Yani aslında çözümsüzlük duygusunun içselleştirilmesi mi? Yoksa içinde bulunduğumuz şartların çözümüne dair artık olumlu, umutlu bir düşünme hali mi? Yoksa klişe bir şekilde yeni doğan günden bir şeyler beklemenin, yani olmayacak duaya amin demenin patolojik bir yansıması mı? Çok emin olmadığım bir durum…

 

Berlin’in Güneyi ve Kuzeyi neden olmadı?

Ama emin olduğum bir şey var. Güneş bölünmüş bir şehrin sınır çizgisi yakınındaysanız bir başka doğuyor. Acaba başka bölünmüş şehirlerde, mesela o eski zamanlarda Berlin’de yaşamış birisine sorsam beni anlar mı? Bölünmüş kentler iki yönlüdür hep. Batısı ve doğusu vardı Berlin’in ve gün doğumuna daha uyumluydu. Güneş önce kentin doğusuna vurup batıya geçiyordu. Kuzeyi ve güneyi yoktu Berlin’in. Lefkoşa tam tersi… Kuzeyi ve güneyi var, batısı ve doğusu ise çok uzun zamandır eksik.

Düşününce karmaşık bir ruh halimiz olduğunu çok açık fark ediyor insan. Bu ada karşısına geçip kendi suretimize baktığımız bir ayna gibi. Ama aksimize baktığımız o aynanın ortasında fark etmemenin mümkün olmadığı boydan boya geçen bir çatlak var. O çatlak sadece aynada mı? Yoksa aynadaki aslında benliğimizdeki çatlağın, zihnimizdeki, ruhumuzdaki kırılmanın, ikiye bölünmüş parçalanmış kişiliğimizin, coğrafi bir kırılmanın bizdeki “şizofrenik” bir hal olarak yansıması mı?

 

Sulu muhallebiyle serinlemek mesela…

Bu çok karmaşık ruh halini sadece gün doğumlarında değil başka düzlemlerde de hissettiğim oluyor. Mesela yazın serinlemek için Lokmacı barikatından iki dakikada geçip de Rum pastanesinde oturup bir sulu muhallebi yediğimde...

Ama o muhallebiyi yemeye gittiğimde hissettiğim duygunun içinde daha farklı bir şeyler de var. Hiç üşenmeden sınırı geçip diğer tarafta kaşıkladığım o muhallebi, sanki özünde geçmişe bağlılık hissiyatımın tatmin edilmesine hizmet ediyor. Çok tuhaf. Bir pastaneye gidip muhallebi yemek için bir sınır geçiyorum.

Teorik olarak vatandaşı olduğum bir ülkeden çıkıp, başka bir ülkeye giriş yapıyorum. İşin daha da tuhafı ben o giriş yaptığım ülkenin de vatandaşıyım. Ama esas tuhaf olan bir tabak muhallebi yemenin bu kadar karmaşık ve sembolik anlamlarının olması karşısında bizim halen aklı başında normal bir hayat sürdürebiliyor olmamız mı acaba? Yoksa çoktan delirdik de farkında mı değiliz? Delilik normal halimiz mi oldu? Ya da ben şu an çok mu abartıyorum?

 

Kuzey’de kitap neden okunmuyor?

Peki, insanın Kıbrıs’ta neyi, ne zaman, nasıl hissettiğinin gündelik hayat içinde politik bir önemi, karşılığı var mı? Hiç sanmıyorum…

Öyle olsaydı bütün bu hissettiklerimi anlamlandırmamı kolaylaştıracak, hepimizin yaşadığı bu tuhaf düşkün hale bir ayna tutarak bize gösterecek romanlar, filmler, anlatılar, sanatsal yapıtlar olurdu. Çünkü normalde bu içine düştüğümüz tuhaf hal sanatsal ya da akademik bir yaratıcılığı körüklemeliydi. Fakat Kuzey’de biz, kendi geçmişine dair okuma düzeyinde ilgi duyan insan sayısının ortalama 500 kadar kişiye denk geldiği bir hayatın içinde yaşıyoruz. Bu kısırlığına insan şaşmaz mı? Güneyde kaleme alınmış ve aslında bizi de anlatan bir kitap çevrilirken beklenen ilginin ortalama karşılığı Kuzey’de ancak bu kadardır…

Yani alt tarafı ciddi ve istikrarlı okur sayısının sadece 500 kişiyle sınırla olduğu bir memleketin, kültürel hasılasına yapacağı katkıdan da pek bir şey beklemenin anlamı yoktur.

Kitap yazıp yayınlamak isteyenlerin bu gerçekle yüzleştiklerinde yaşadıkları moral bozukluğunu yakından biliyorum. Mesela bir biçimde herkesin ilgi göstereceğini düşündüğünüz TMT’nin halen gizli kalmış tarihine ilişkin bir kitabın basımının yapılmaya çalışılması sırasında yaşanan zorluklara tanık olduğunuzda bu gerçek çok acı veriyor insana. Bunca yıldır halının altına süpürülmüş kanlı bir geçmişle hesaplaşma adına ve içimizdeki bu olayların bizzat canlı tanıklarının konuşmalarıyla ortaya çıkan bir çalışmayı yayınlamak bile çok zor bu ülkede!

 

Hasan Ali Yücel’in Kıbrıs Mektupları ve Eğitim…

Şu açık ki, kimin neye göre yaşadığını bilmediğimiz bir dönemden geçiyoruz. Yakın dönemin üzerindeki sır perdesini bizzat o dönemi yaşayan ve yaratanların tanıklıkları üzerinden aralamak isteyen çalışmalara bile bu kadar ilgisiz bir ahalinin geleceği, amiyane tabirle söylersek maalesef gerçek anlamda borudur!..

Kültürel kodları bakımından bu durumda olan bir toplumun elinde çok basit çareler olmasına rağmen bunu görmezlikten gelmesi de tuhaf bir durum.

Tüm bu tuhaflığın ortasında, güneş bir daha doğarken ve ben bunları düşünürken, gözüm masamın üzerindeki kitapların arasında üzerinde Hasan Âli Yücel yazana takılıyor. Türkçenin büyük şairlerinden Can Yücel’in babası…

Ama ondan öte 1940’lı yılların Milli Eğitim Bakanı. Köy enstitülerinin kurucusu. Üniversite reformlarının sahibi…

Dünya klasiklerini Türkçeye kazandıran kişi… Türkiye eğitim sistemine katkıları uzun hikaye o yüzden burada keseyim. Masamda duran ve üzerinde ismi yazan kitabın adı Kıbrıs Mektupları…

1950’li yılların ikinci yarısında Kıbrıs henüz İngiliz kolonisiyken yaptığı ziyaretin ardından kaleme almış bu kitabı.

Neden ziyarete geldiğini öğrenmek ister misiniz? Laiklik ve cumhuriyet aydınlanmasında en önemli motor güçlerden biri olan Hasan Âli Yücel Kıbrıs Müftüsü seçilen Dânâ Efendi’den bir davet alır ve bu davete icabet eder.

Düşünebilir misiniz? Kıbrıs Müftüsü’nün davetlisi olarak adaya gelen bir Hasan Âli Yücel...

Kıbrıs Mektupları adındaki kitabı 1957 yılında neşredilmiş. Sayfaları çevirdikçe insan Kıbrıs Türklerinin 1900’lerin başından itibaren verdiği eğitim kavgasını bir kez daha görüyor. Ve bu kavgaya Türkiye’deki münevver öğretmenlerin de yaptığı katkılara yine bir kez daha şükran duyuyor. Sonra? Sonra bugün eğitim alanında har vurup harman savurduğumuz bir dönemin içinde olduğumuz gerçeğinin acısı çöküyor içine. Gazetelerde, eğitim bakanlığının her düzeyde yetkililerinin savaştan yenilgiyle çıkmış kumandan edasında çektikleri bol yaldızlı nutuklardan yapılan alıntılar var. Başlıklarından gayrısını okumak gelmiyor içimden. Onlar konuştukça dökülen yaldızların yarattığı bir parlaklık gözünü alıyor insanın.

Aslında herkes farkında. O konuşulanlara konuşan da dahil inanan yok. O parlaklık da yaldızlardan değil ortaya saçılan gerçeklerden yansıyor. Güneş iyiden iyiye yükseldi şimdi. En iyisi mi bunları bırakıp yerimden kalkayım da Lokmacı’yı geçip bir muhallebi yiyeyim ben.

 


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


YAZARLAR

tümü
    Takımlar O G B M Av P
1 YENİCAMİ AK 8 8 0 0 18 24
2 MAĞUSA TÜRK GÜCÜ 8 6 1 1 10 19
3 BAF ÜLKÜ YURDU 8 5 2 1 12 17
4 CİHANGİR GSK 8 4 2 2 2 14
5 TÜRK OCAĞI LİMASOL 8 4 1 3 8 13
6 GÖNYELİ SK 8 4 1 3 2 13
7 DOĞAN TÜRK BİRLİĞİ SK 8 4 0 4 6 12
8 BİNATLI YSK 8 3 1 4 -3 10
9 GENÇLİK GÜCÜ TSK 8 2 3 3 -2 9
10 LEFKE TSK 8 2 3 3 -4 9
11 ÇETİNKAYA TSK 8 2 3 3 -6 9
12 MERİT ALSANCAK YEŞİLOVA SK 8 2 2 4 -4 8
13 KÜÇÜK KAYMAKLI TSK 8 1 5 2 -8 8
14 GİRNE HALK EVİ 8 2 0 6 -5 6
15 ESENTEPE KKSK 8 1 1 6 -13 4
16 L. GENÇLER BİRLİĞİ SK 8 0 3 5 -13 3
yukarı çık