• 08 Ocak 2018, Pazartesi 10:53
Prof. Dr. OğuzKARAKARTAL

Prof. Dr. Oğuz KARAKARTAL

Özker Yaşın ve Kıbrıs’ta Bayrak üzerine

Özker Yaşın’ın şiir kitapları arasındaki Kıbrıs’ta Bayrak (Lefkoşa 1972), daha önce çıkardığı Kıbrıs’tan Atatürk’e, Mehmetçik Kıbrıs’ta, Oğlum Savaşı Mektuplar: Bir Şahlanışın Destanı II adlı şiir kitaplarıyla kazanmaya başladığı kahramanlık ve destan şairi sıfatını pekiştirmiş, ayrıca Türkiye’de de beğenilen bir eser olmuştur.

Türk kültüründe kutsal, manevi açıdan çok değerli sembollerden biri ay-yıldızlı bayraktır. Türk bayrağının kırmızı rengi, yüzyıllar boyunca vatan ve din uğrunda verilen şehitlerin kanını, Türklüğü, beyaz ay-yıldız ise saflığı ve İslamiyeti temsil eder. Kıbrıs Türkleri, 1878’de adanın İngiltere kiralanmasının ardından ay-yıldızlı bayrağın indirilerek yerine Rumların sevinç çığlıkları arasında İngiliz bayrağının çekildiğini görmüş, bu hazin manzara Türk mizacının ayrılmaz parçası olan özgürlük duygusunun kaybını beraberinde getirmiştir. Ancak Kıbrıs Türkleri bu durumu kabullenmemiş, 1878’den 1974’e kadar yaklaşık yüz yıl boyunca verdikleri kurtuluş mücadelesiyle ve sonucundaki 20 Temmuz 1974 Mutlu Barış Harekâtıyla, ay-yıldızlı bayrağına yeniden kavuşmuştur. Kıbrıs’ta “Bayrak, Türk bayrağı” tek kelimeyle “çok şey” ifade eder.

Kıbrıs Türklerini derinden yaralayan ve dönemin siyah- beyaz İngiliz illistürasyon dergilerinde basılan 1878’de Türk bayrağının indirilmesi gravürü, ada Türkleri tarafından asla unutulmamıştır. Türk bayrağının yasaklı olduğu dönemlerde önde gelen kişilerin evlerindeki sandıklarda saklanan bayrak, dini ve milli günlerde o evlere gidilerek ziyaret edilip öpülmüş, Kıbrıs Türk Karagöz tiplerinden Sünbül Hanım’ın başındaki başlığın tepesine de ay-yıldız motifi yerleştirilerek bu yasak delinmeye çalışılmıştır. İşte Özker Yaşın’ın Kıbrıs’ta Bayrak adlı şiir kitabının yazılmasında İngilizlerin bayrak yasağı kadar, 1878’de yaşanan travmanın etkisi de yatar.

Özker Yaşın her ne kadar özgün bir şair olsa da, onun şiirlerindeki milliyetçi duygularının şekillenmesinde ve Kıbrıs’ta Bayrak kitabındaki aynı adlı şiirinde, 1959-1961 yılları arasında adada öğretmenlik yapan bayrak şairi Ârif Nihat Asya’nın etkisi söz konusudur. Bunda her ikisinin benzer duyuş tarzlarına sahip oluşları kadar, Lefkoşa’da kurdukları yakın dostluğun, sohbet arkadaşlığının rolü vardır.

“Ârif Nihat Asya Kıbrıs’ta” başlıklı yazısında Harid Fedai bu dostluğu, “yakın arkadaşlarının başında şair Özker Yaşın gelirdi. Özker Yaşın’ın o günlerde Mecidiye sokağında bir kitapçı dükkanı vardı ve burası Hocanın uğraklarından biriydi” cümlesiyle ifade eder. Ârif Nihat, Özker Yaşın’la tanıştıktan sonra kendisine Bir Bayrak Rüzgâr Bekliyor adlı kitabını da imzalayarak armağan etmiştir. Milli mücadele yıllarında Kıbrıs Türklerinin en önemli iletişim, bilgi ve moral kaynağı olan Bayrak Radyosu’nda Özker Yaşın, diğer şiirleri birlikte “Kıbrıs’ta Bayrak” şiirini okuyup seslendirmiş ve Kıbrıs Türk halkına moral vermiştir.

“Kıbrıs’ta Bayrak” şiirinde Türk bayrağı, çeşitli benzetmelerle anlatılır. Bunların başında, şiirin ilk dizelerinde kırmızı rengi itibariyle, “gelincik” teşbihi gelir:

Bir bayrak dalgalanıyor Kıbrıs’ta

Işıl ışıl gelincik renkli,

Bir bayrak dalgalanıyor Kıbrıs’ta

Bayrakların en güzeli.

Özker Yaşın şiir boyunca benzetmelerini sürdürür. Şaire göre Türk bayrağı “alev alev”dir, ortasındaki ay-yıldızı “kar gibi ak”tır ve düşman kalelerini “yangın gibi” sarar. Bu bayrak hürriyet için coşanların iman kaynağı “al bayrak”tır, gözlerde “ışık”, damarlarda “kan”, dahası “lâv püsküren volkan”dır:

Sen gözlerimde ışık

Damarlarımda köpüren kansın

Sen şerefsin elimde

Sen namussun evimde

Sen üzerime saldıran düşmana

Lâv püsküren volkansın !..

Şair Kıbrıs’ta dalgalanan Türk bayrağını betimlerken başvurduğu “gelincik, alev, kar, ak, yangın, al, ışık, lav, kan volkan, meş’ale, altın” sözcükleriyle onun kırmızı-beyaz rengini göz önünde canlandırır, resmeder. Şiir boyunca ana fikri yani Türk bayrağına övgüyü kuvvetlendirmek için “bayrak” sözcüğünü on-beş kere “leit –tekrar motif” gibi kullanır.

Milli mücadele edebiyatı eserleri içerik itibariyle lirik ve romantik olduklarından milliyetçilik duygusunu da beraberinde getirir veya taşırlar. Tarihin köklerine dayanmak, geçmiş zaferlerden güç almak kahramanlık edebiyatının, milliyetçi şiirin temel özelliklerinden biridir. Bu durumu Özker Yaşın’ın “Kıbrıs’ta Bayrak” adlı şiirinde de tespit edebiliyoruz. Şairin ifadesiyle Türk bayrağı, “Mohaç, Budin, Çaldıran, Niğbolu, Uyvar, Malazgirt, Sina çölleri ve Viyana önleri”nde şerefle yükselen, ayrıca “Yıldırım, Yavuz, Turgut ve Barbaroslar”ın elinde, karada ve denizde dolaşan, kutsal bir bayraktır. İşte bu bayrak Kıbrıs toprağının, beldelerinin de ayrılmaz bir parçasıdır:

Ey Lefkoşa’da, Magosa’da, Baf’ta

Ey “Taksim” sahasında

Ey Girne Caddesi’nde

Ey Atatürk Meydanı’nda

Ey şahlanan kalabalıklar üstünde

Ey Kıbrıs göklerinde dolaştırdığım bayrak

Türk ulusunun bağımsızlık simgesi olan ay-yıldızlı al bayrak daima yükseklerde tutulur ve asla yere düşmez:

Seni yere düşürmem asla,

Vurulup devrilsem bile

Kıbrıs Türkleri de bu inanç doğrultusunda hareket eder. Şiirde bayrakla ilgili olarak “dalgalanmak, yükselmek, şahlanmak, savrulmak” fiilleri yerli yerinde kullanılır. “Kıbrıs”ta Bayrak” şiiri her ne kadar özgün bir şiirse de Özker Yaşın’ın Türk şiirindeki destansı, epik ve lirik örnekleri okuyup hazmettiği şiirinin kimi dizelerinde kendisini hissettirir. Bu bağlamda, Mehmet Âkif Ersoy’un “İstiklal Marşı”, Yahya Kemal Beyatlı’nın “Süleymaniye’de Bayram Sabahı” ve Ârif Nihat Asya’nın şiirleri ilk akla gelenlerdir.

Özker Yaşın’ın sadece “Kıbrıs”ta Bayrak” değil, Bayraktar Destanı (1953), Kıbrıs’tan Atatürk’e (1953), Namık Kemal Kıbrıs’ta (1957) başta olmak üzere pek çok eseri Türkiye şair ve yazarlarınca bilinip okunmuş ve beğenilmiştir. Onun Türkiye’deki etki ve algılanışı konusunda şair Cahit Külebi’nin “unutulmasın ki Türkiye’de edebiyat çevrelerinde uzun yıllardan beri “Kıbrıs” denince Özker Yaşın, “Özker Yaşın” denince Kıbrıs akla gelmiştir” tespiti pek doğrudur.

Yaşın’ın “Kıbrıs’ta Bayrak” şiiri ile ilgili olarak, “Numan Ali Levent 1990’lı yıllara girildiğinde T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu’nun lise son sınıf edebiyat derslerinde, Türkiye Dışında Oluşan Çağdaş Türk Edebiyatı’nı da okutmaya başladığını, bu kitapta, Kıbrıs Türk Edebiyatı ile ilgili olarak iki örnek metne yer verildiğini ve bu örnek metinlerden birinin Özker Yaşın’ın “Kıbrıs’ta Bayrak” şiiri olduğunu ve şiiri okuyan öğrencilere, ‘Özker Yaşın’ın Kıbrıs’ta Bayrak şiiri ile Mehmet Âkif Ersoy’un İstiklâl Marşı arasındaki benzerlikler’ sorulduğunu söyler. Numan Ali Levent’e göre, Mehmet Âkif Ersoy İstiklâl Marşı’nda Türklerin bağımsızlık mücadelesini dile getirdiği gibi, Özker Yaşın da “Kıbrıs’ta Bayrak” şiirinde, Kıbrıs Türklerinin bağımsızlık mücadelesini işlemiştir. Özker Yaşın, Sovyetler Birliği zamanında ve sonrasında Rusya ve Türk dünyasında da az çok bilinen bir isimdir. Leyla Tağızade, Rus kaynaklarından Ansiklopedik Edebiyat Sözlüğü ’nde (1987) birçok eksikliklerine rağmen Kıbrıs Türk Dili Edebiyatı’ndan söz edildiğine ve orada adı geçen isimlerden birinin de Özker Yaşın olduğuna dikkat çekmiştir. Ayrıca Yaşın’ın “Kıbrıs’ta Bayrak” şiiri Kazak Türkçe’sine de aktarılmıştır.

Özetle Yaşın’ın Kıbrıs’ta Bayrak başta olmak üzere şiir kitaplarıyla, “Kıbrıs, Türkiye, Rusya ve Dış Türkler (Kazakistan)” arasında etki yarattığını söylemek mümkündür.


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


GÜLŞEN ŞENDERİN GÜLŞEN ŞENDERİN 15.01.2018 13:57

Güzel ve anlamı bir makale yazısı okudum. 6 şubatta yitirdiğimiz Özker Yaşın için çoook söyleycek yazacak şeyler var elbette.. Yüreğindeki ulaşılmaz coşkuyu yazılarında ve şiirlerinde buluyoruz..Yeri doldurulamayacak bir Şiir memleket Kıbrıs sevdalısı idi..

YAZARLAR

tümü
    Takımlar O G B M Av P
1 BAF ÜLKÜ YURDU 0 0 0 0 0 0
2 BİNATLI YSK 0 0 0 0 0 0
3 CİHANGİR GSK 0 0 0 0 0 0
4 ÇETİNKAYA TSK 0 0 0 0 0 0
5 DOĞAN TÜRK BİRLİĞİ SK 0 0 0 0 0 0
6 ESENTEPE KKSK 0 0 0 0 0 0
7 GENÇLİK GÜCÜ TSK 0 0 0 0 0 0
8 GİRNE HALK EVİ 0 0 0 0 0 0
9 GÖNYELİ SK 0 0 0 0 0 0
10 KÜÇÜK KAYMAKLI TSK 0 0 0 0 0 0
11 L. GENÇLER BİRLİĞİ SK 0 0 0 0 0 0
12 LEFKE TSK 0 0 0 0 0 0
13 MAĞUSA TÜRK GÜCÜ 0 0 0 0 0 0
14 MERİT ALSANCAK YEŞİLOVA SK 0 0 0 0 0 0
15 TÜRK OCAĞI LİMASOL 0 0 0 0 0 0
16 YENİCAMİ AK 0 0 0 0 0 0
yukarı çık