Yeni Şans Oyunları Yasası değişiklikleri ve sektörel etki analizi

Basınımıza tam sayfa verilen bilgilendirici reklamlar vardı geçen hafta… Neydi bunlar? GKRY Başkanı Nikos Anastasiadis ve Limasol Kentine yapılacak olan büyük bir otelin bilgisi veriliyordu.

Yaklaşık bin yatak civarında olacak olan bu yatırımın fotoğrafı vardı. Buraya kadar her şey çok normal diye düşünebilirsiniz ancak çok önemli bir detay daha vardı o fotoğraf karesi içerisinde…

Fotoğrafta, otel yatırımını yapacak yatırımcı, GKRY Gazinocular Birliği Başkanı ile çekilmiş bir fotoğraf pozuydu bu…

Açıkçası, yılların Ortodoks Kilisesinin himayelerinde adımlarını atan Rum hükümetleri ve olası gazinoların adanın güneyinde açılmasına karşı olan bu zihniyet bu tarihi fotoğraf ile çoktan tarihin sayfalarında yerini almıştı.

Bu ne demekti? Biz kuzeyin turizm sektörünü incelediğimiz zaman her anlamda turizm ekonomisinin çarklarını döndürmeye yeten bu sektöre gözümüzü diktik lütfen dikkat biz de varız demekti. Bu fotoğraf birçok anlam daha taşıyordu aslında. Örneğin; biz ülke olarak son yıllarda kuzeyde yaptığınız gazinolu ve diğer yan tesisleri ile sizin büyük yatırımlarınıza meydan okuyoruz, biz de bunlar gibi yapmaya başladık ve benzer yatırımcıları da ülkemizde görmekten büyük bir keyif duyacağız demekti.

Bizim ülkemizde bu anlamda neler oluyor? Tam da başlığımızdan da anlayabileceğiniz gibi, böylesine büyük ölçekli yatırımlar bir kaçının dışında ( Merit Oteller Grubu, BAFRA ve İskele Bölgesi birkaç tanesi dışında ) nerde ise durmuş durumda. Devam edenler de var ama esas soru şu? Bu yatırımlar ne zaman bitirilecek ve bu sonlanacak olan yatırımlar ile birlikte, sektörümüzün bu anlamda kazancı ve hacmi ne oranda büyüyecek? İcraat yaparken de tedbirler aldık, şimdi de takipçisi olacağız.

Yeni Şans Oyunları Yasası

Uzunca bir süredir yasalaşması için Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan ve Bakanlar Kurulu tarafından 2 Ekim 2019 tarihinde Meclise gönderilen “ 31/2009 Şans Oyunları Yasası” için beklemeye geçildi. Hem gazinolu otel yatırımcılarını, hem de devlet kanadını, ayrıca bu ülkeye bu amaçla yatırım yapmak isteyenler için bekleyenleri çok yakından ilgilendiren bir konu. Bu yüzden; yazımızda bu yasanın detaylarına bakmak ve kamuoyunu en başta doğru bilgilendirmek turizm sektörü açısından en önemli görevlerimizden birisi olmuştur.

Mevcut yasanın değiştirilme süreci

Uzun bir zamandır değişikliklerin bile ne olduğunun tam anlamı ile farkında değildik. Ancak Bakanlar Kurulu’na sevk edilen ve Bakanlar Kurulu’ndan geçtikten sonra haberdar olduğumuz değişiklikler, turizm sektörümüzün artık alternatif olmaktan çıkmış ve giderek ana omurgasını oluşturmaya başlayan gazino sektörümüzün geleceği anlamında önemli ipuçlarını bizimle paylaşıyor. Şimdi detayları inceleyelim.

Yapılan değişiklikler

Mevcut yasada yasanın amaçları arasında yer alan “Yeni Şans Oyunu Salonu İzni Verilmesine Sınırlama Getirilmesini” anlatan fıkra değiştirilerek “Sınırlandırma Kaldırılmıştır”. Başta; daha fazla yatırım için bu olumlu bir değişiklik gibi görülse mevcut şekli ile de Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ölçeğinde bir turizm destinasyonu için çok da pozitif bir madde değil açıkçası.

Kıbrıs’ın kuzeyinde hali hazırda 34 tane Şans Oyunu Salonu faaliyet göstermektedir. Bu sektör, özellikle turizm anlamında devam eden ekonomik yavaşlama, vergi oranlarının gittikçe artan aşırı yükü, GKRY Limanları kullanılarak Adanın Kuzeyine geçişlerde bile Turizm amaçlı olsa bile Rumların çıkardığı ciddi zorluklar, ülkenin siyasi izolasyonları ve Pazarın genişlemesi yerine gittikçe daralması, sektöre hayli zor günler yaşatmaktadır. Bu durumun göz ardı edilerek yeni izin verilmesine olanak tanıyacak düzenleme sektörü daha da darboğaza sürükleyebilir ve kaybedilmekte olunan bu önemli pazara tarifi imkânsız yaralar açacaktır. (Üçüncü Madde). Bir de dördüncü madde ile devam edelim çünkü üçüncü maddenin devamı niteliğinde aslında.

4. Madde: Mevcut yasada “Şans Oyunu Salonu Ön İzni” koşullarında yer alan, yeni ön izin verilecek tesisler için konulan 5(beş) sınırı kaldırılmaktadır. İşin püf noktası burada. Yeni yatırımlara olanak sağlayalım diyelim; mevcut otel yatırımlarından daha lüks bir pazar segmentini hedef alan ( daha lüks tesislerde, daha fazla harcayan, daha alternatif turizm modellerine uygun ) yatırımların ülke turizm sektörüne kazandırılması esas amaç olmalıdır. Daha açık bir şekilde ifade etmem gerekirse; mevcut beş yüz yatak kriteri en az bin (1000) yatağa çıkarılmalı ve MICE (Toplantı, Kongre, Konferans, Sergi) Golf, Spor Kompleks ve Sahalarının artırılarak ülkemizin bu anlamda alternatif yatak sayılarının çoğaltılması teşvik edilmelidir. Yine beşinci madde ile devam edecek olursak;

5. Madde: Mevcut yasada yeni “Şans Oyunu Salonu İzni” için konulan 5(beş) sınırı kaldırılmaktadır.

Yukarıdaki dördüncü maddeye maddeyle bağlı olup, yatırımın önünü açmak amacıyla bir teşvik unsuru gözüyle bakılıyorsa tesisin sahip olacağı kriterler ayni şekilde alternatif turizm modellerinin adada çoğalmasını sağlamak amacı ile standart yatırım kriterleri de aynı ölçekte artırılmalıdır. Söz konusu yasanın devamı olan altıncı maddede ise; şimdiki tasarıda 6. Madde olarak tanımlanan ve Mevcut yasanın 8. Maddesinin 4. fıkrasında "Şans Oyunu Salonu İşletmecilik Ruhsatına" müracaat edecek kişilerde aranacak şartları düzenlenmektedir, Mevcut yasanın 8. Maddesinin 9. fıkrasında aranan “Devlete Karşı Yükümlülükler ” ile ilgili istenen evraklarda düzenleme yapılmıştır. Devletin Kurumlarına borcu olmadığına ayrıca bunların yapılandırılarak zorda olan işletmelerin taahhüt altına alındığına dair belgenin her yıl Bakanlığa sunularak sektörün denetim altında tutulması sağlanmıştır ve bu çok önemli bir adım olmuştur. Ayrıca; mevcut yasanın 8. Maddesinin 10.  fıkrasında belirtilen salon içerisinde bulundurulacak en az masa sayısı ve makine sayıları düzenlenmiştir (Daha önce 7 masa, 75 makine olan rakamlar 10 masa, 100 makine olarak düzenlenmiştir). Bu değişiklikler ışığında söz konusu iyileştirmeler şahsımın daha önce dördüncü ve beşinci maddelerdeki görüşleri ile de paralellik göstermektedir ve bu değişiklikler olumlu açılımlardır.

Mevcut yasanın 8. maddesinin 14. fıkrasında 3(üç) yıl olarak belirtilen Ruhsat süreleri 30(otuz) yıl olarak düzenlenmiştir. Bu aşamada; kamuoyunda sanki 30 yıllığına lisans verildikten sonra o Şans Oyunu Salonunun artık denetlenmeyeceği yönünde bir algının doğmasına vesile olunmuştur. Ancak bence durum tam da öyle değildir çünkü hali hazırda 3 yılda bir denetleme yetkisine sahip olan Bakanlık, yukarıdaki maddenin değiştirilmesiyle her yıl denetleme yapabilecektir. Böylelikle daha etkili ve kontrollü bir denetim mekanizması oluşturulmasına olanak sağlanacaktır. Aslında güneyli Komşularımızın da buna benzer uygulamasının Güney   Kıbrıs’ta aynı sürede olduğu gerçekliğinden hareketle, ülkemizdeki yatırım iklimi düşünülerek en az yüz milyon dolarlık bu yatırımlara verilecek “Şans Oyunu Salonu Lisansının “ daha uzun sürelere yayılması yatırımcıyı da daha fazla memnun eden bir yaklaşım olacaktır.

Sabit Ruhsat Harçları, ekstra masa ve makine harçları

Yeni sunulan tasarıdaki yedinci maddesinde olan ve hala yürürlükte olan yasanın 10. maddesinde belirtilen yıllık sabit ruhsat harcı ve ekstra masa ve makine harçları üzerinde durulması gereken en önemli unsurlardan birisidir. Şahsımın da Turizm ve Çevre Bakanlığı’ndaki görevim süresince gelirinin tamamının Turizm ve Çevre Bakanlığı’na Maliye tarafından aktarılması çalışmalarını yapmıştım. Sebebi çok basit aslında. Tur operatörlerine çok sıkıntılar çekilerek devlet ile yapılan anlaşmalar gereği ödemelerinde aksaklıkların yaşanması sürekli bu anlamda sağlıklı bir şekilde adaya turist akışını engellenmesi finans yönetimini bu şekilde doğru yöneltir ise çok etkin bir mekanizma oluşturulabilir. Şöyle ki şimdiki maliye kaleminde bu gelirin yarısı maliyeye, yarısı da Turizm ve Çevre Bakanlığı Fonuna aktarılmaktadır. Tamamının aktarılması gerekmektedir. Bu anlamda yeniden düzenlenmesi yapılan bu madde “ Daha önce 7 Masa, 75 Makine için alınan sabit Ruhsat Harcı 550,000 Euro iken”, 10 Masa 100 Makine için 650,000 Euro olarak düzenlenmiştir. Daralan pazar ve gittikçe operasyonel giderlerin ( çalışan, enerji, mal tedariki, yiyecek içecek sabit giderleri, pazarlama, tanıtma, reklam giderleri vs )gider anlamında çoğaldığı düşünülürse, ayrıca dövizdeki hiç kestirilmeyen dalgalanmalar, böylesine bir artış gazinoları zorlayabilir. Ancak burada yükselen masa ve makine sayısını düşünürsek, tesislerin de daha fazla büyüyeceğini hesap edersek paralel bir artış söz konusu.

Yeni sunulan tasarının 8. maddesi ve mevcut yasanın 11. maddesine 2 adet yeni fıkralar eklenerek, lisans ücretinin belirli bir kısmının (1/5) ödenmesiyle, lisansın belirli şartlarda, belirli bir süre için dondurulmasına olanak tanınmıştır. Bu gerçekten yatırımcının korunması anlamında önemli bir devlet hamlesi olarak görülebilir çünkü tadilat için faaliyetine ara vermiş Şans Oyunu Salonlarının, en azından bu dönemde devlete vergi ve harçları ödememesi için yapılan bu adım çok önemli bir yeni detaydır.

Kasa açılış, ödemeler, ihtilaflar, kamera kayıtları

Yeni Meclise sunulan yasanın dokuzuncu maddesinde ve şimdiki yürürlükte olanın on üçüncü maddesinde ise bütünlüklü değişikliklerin yapıldığını görüyoruz. Bunlar kasa açılış miktarlarının 100 bin dolardan 150 bin dolara çıkarılması ve ayrıca mevcut ödeme koşullarına ek olarak banka havalesi de konulmuştur. Aslında kayıt dışılığı önlemek anlamında da bu değişiklikler önemli ve olumlu adımlardır. Meclise sunulan yeni yasanın onuncu, şimdiki yürürlükte olanın on beşinci maddesi ise kamera kayıtları ve bu kayıtların en az kırk beş gün saklanması ile ilgili değişiklikler yapılmıştır. Bunlar da çok önemli değişiklikler olarak göze çarpmaktadır. Yeni sunulan tasarının on birinci maddesi aktarılan harç ve paraların hangi maksatlar üzerine ve hangi oranlarda kullanılması gerektiği ile alakalıdır. Burada yüzde yetmişinin turizm bakanlığı bütçesine aktarılması ile ilgili bir değişiklik vardır, aslında daha önce belirttiğim gibi tamamının bu amaçla kullandırılması gerekmektedir.

En son olarak belirgin bir değişiklik ise meclise sunulan yeni tasarıda on dördüncü, mevcut yasada ise “Geçici ve Son Kurallar” kısmında olan 2. maddedir. Bu değiştirilerek, elinde geçerli Şans Oyunu Salonu Ön İzni bulunan tüzel kişilerin 13 Temmuz 2022 tarihine kadar tesislerini bitirip faaliyete geçirmelerini ve 14 Temmuz 2015 tarihinden bu yana ödemeleri gereken harçlar anlatılmaktadır. Artık bu madde üzerinde çok oynanmaması gerektiğini eski bir Turizm Müsteşarı olarak rahatlıkla söylemeliyim çünkü elinde bu ön izinleri olan ve İnşaatı yarım kalmış ve veya hiç başlamamış kişiler bunu bir rant kapısına dönüştürmüşlerdir. Burada neler ve kimler kaybetmektedir? Kıbrıs Türk Turizmi, Kıbrıs ekonomisi biz Kıbrıslılar ve turizm sektöründen ekmek yiyecek olanlar.

YORUM EKLE

banner75